ਵੈਸ਼ਣਵ ਜਨ ਤੋ (ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਦੇ ਲੱਛਣ)
15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅਮਰ ਭਜਨ, ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ।
ਤੁਕਾਂ
ਕੇਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਆਖੋ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੰਚਕ ਮਾਤਰ ਵੀ ਹਉਮੈ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਧੰਨ ਹੈ!
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਲਚ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਸਮਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਕਦੇ ਪਰਾਏ ਧਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੋਂਹਦੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਭਰਮਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵੈਰਾਗ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੇ ਤਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਸਦੇ ਹਨ!
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਜੋ ਲੋਭ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ—ਨਰਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਮੁਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ 71 ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ!
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਪੂਜਾ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਠ ਲਾਭ (ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ)
ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਦਿ-ਕਵੀ ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਇਹ ਭਜਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਰੱਬ ਦਾ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣਾਇਆ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Narsinh Mehta
ਸਰੋਤ: wisdomlib.org
ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਾਦਵੈਤ (ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਨਵ) ਤੋਂ ਹੋਰ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
Mahatma Gandhi's Daily Anthem
This 15th-century song became the spiritual heartbeat of the Indian freedom movement, sung every morning during prayers at Gandhi's Sabarmati and Sevagram ashrams.
Radical Moral Definition
Rejecting sectarian caste markings and empty rituals, Narsinh Mehta defines a devotee (Vaishnava) solely through ethical conduct—empathy, humility, truthfulness, and self-restraint.
Empathy First
The opening line Peed parayi jane re ('one who feels the pain of another') coined one of the most enduring maxims of compassion in Indian literature.
All Shrines Within the Body
Verse 4 proclaims that for a soul free of greed and attached to the Divine Name, all holy pilgrim shrines (sakala teeratha) abide right inside their own body.
Seventy-One Generations Redeemed
The closing signature verse affirms that the mere sight and company of such a noble soul purifies and redeems seventy-one generations of their ancestral lineage.
Vishnu
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ