ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ
ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਭਜਨ (ਆਰਤੀ) ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਜਗਦੀਸ਼ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੁਕਾਂ
ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ, ਸਵਾਮੀ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ। ਭਗਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ, ਦਾਸ ਜਨਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ, ਪਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਉਹ ਫਲ ਪਾਵੇ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਮਨ, ਸਵਾਮੀ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਮਨ। ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੰਪਤਿ ਘਰ ਆਵੇ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੰਪਤਿ ਘਰ ਆਵੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਸੀਲੇ ਮਿਟ ਜਾਣ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ, ਹੋਰ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵਾਂ, ਸਵਾਮੀ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਾਂ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਤਰਯਾਮੀ, ਸਵਾਮੀ ਤੁਸੀਂ ਅੰਤਰਯਾਮੀ। ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਤੁਸੀਂ ਦਯਾ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸਵਾਮੀ ਤੁਸੀਂ ਪਾਲਣਹਾਰ। ਮੈਂ ਮੂਰਖ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਸੇਵਕ, ਤੁਸੀਂ ਸਵਾਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਗੋਚਰ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਪਤੀ, ਸਵਾਮੀ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਪਤੀ। ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਮੈਂ ਮਿਲਾਂ ਦਯਾਮਈ, ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਮੈਂ ਮਿਲਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਦੀਨ-ਬੰਧੂ, ਦੁੱਖ-ਹਰਤਾ, ਠਾਕੁਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ, ਸਵਾਮੀ ਰੱਖਿਅਕ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ। ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉਠਾਓ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਲਗਾਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹਾਂ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰ ਮਿਟਾਓ, ਪਾਪ ਹਰੋ ਹੇ ਦੇਵ, ਸਵਾਮੀ ਪਾਪ ਹਰੋ ਹੇ ਦੇਵ। ਸ਼ਰਧਾ ਭਗਤੀ ਵਧਾਓ, ਸ਼ਰਧਾ ਭਗਤੀ ਵਧਾਓ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ। ੴ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਬੁੱਧਵਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਰ, ਮੱਖਣ-ਮਿਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ
- ਪਰਮ ਭਗਤੀ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਜਗਦੀਸ਼) ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੇਖਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤ ਸੁਰਦਾਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਗਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਭਜਨ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Pandit Shraddha Ram Phillauri
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ
ਇਹ ਆਰਤੀ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਡ' ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਬਣਤਰ
ਇਸ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਛੰਦ (ਚੌਪਈ) ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ॐ जय जगदीश हरे' ਦਾ ਟੇਕ (ਰਿਫ੍ਰੇਨ) ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਸਮੂਹਿਕ ਗਾਇਨ ਲਈ ਸੱਦ-ਉੱਤਰ (ਕਾਲ ਐਂਡ ਰਿਸਪਾਂਸ) ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਾ
ਇਹ ਭਜਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ 'ਜਗਦੀਸ਼' (ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ) ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਦੁੱਖਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ (ਮਾਤ ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸਾਗਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਮਿਲੀ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਸਰਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 'ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ', 'ਅੰਤਰਯਾਮੀ', 'ਦੀਨ-ਬੰਧੁ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵੇਦਾਂਤਿਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹਦੇ ਹਨ।
Krishna
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ