ॐ जय जगदीश हरे
यो भगवान जगदीश (विष्णु वा कृष्ण) को स्तुतिमा गाइने एक प्रसिद्ध आरती हो, जुन हिन्दू घरहरूमा पूजाको समयमा भक्तिपूर्वक गाइन्छ।
श्लोक
ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्, स्वामी, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्। भक्तजनका कष्ट र सेवकजनका दुःखलाई तपाईं क्षणभरमै हटाउनुहुन्छ। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 1
जसले ध्यान गर्छ, उसले फल पाउँछ, मनका दुःख र चिन्ता हट्छ, स्वामी, मनका दुःख र चिन्ता हट्छ। घरमा सुख र सम्पत्ति आउँछ, शरीरका कष्ट मेटिन्छन्। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 2
तपाईं नै मेरा माता र पिता हुनुहुन्छ, म कोको शरण लागूँ, स्वामी, म कोको शरण लागूँ? तपाईं बाहेक अरू कोही छैन, जसको म आशा गरूँ। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 3
तपाईं पूर्ण परमात्मा हुनुहुन्छ, तपाईं अन्तर्यामी (सबको हृदय जान्ने) हुनुहुन्छ, स्वामी, तपाईं अन्तर्यामी हुनुहुन्छ। तपाईं परब्रह्म र परमेश्वर हुनुहुन्छ, तपाईं सबैका स्वामी हुनुहुन्छ। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 4
तपाईं करुणाका सागर हुनुहुन्छ, तपाईं पालनकर्ता हुनुहुन्छ, स्वामी, तपाईं पालनकर्ता हुनुहुन्छ। म मूर्ख छु, फलको इच्छा राख्ने, म सेवक हुँ र तपाईं स्वामी हुनुहुन्छ, हे पालनकर्ता, ममाथि कृपा गर्नुहोस्। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 5
तपाईं एक अगोचर (इन्द्रियले नदेखिने) र सबैको प्राणको स्वामी हुनुहुन्छ, स्वामी, सबैको प्राणको स्वामी। हे दयामय, दुष्ट बुद्धि भएको म तपाईंलाई कसरी प्राप्त गरूँ? कसरी प्राप्त गरूँ? ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 6
हे दीनबन्धु (दुःखीका मित्र) र दुःखहर्ता, तपाईं मेरा स्वामी हुनुहुन्छ, स्वामी, तपाईं मेरा रक्षक हुनुहुन्छ। आफ्नो हात उठाएर मलाई आफ्नो शरणमा लगाउनुहोस्, म तपाईंको ढोकामा परेको छु। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 7
हे देव, विषय–विकार मेटाउनुहोस्, पाप हटाउनुहोस्, स्वामी, हे देव, पाप हटाउनुहोस्। ममा श्रद्धा र भक्ति बढाउनुहोस्, सन्तहरूको सेवा गर्ने भक्ति बढाउनुहोस्। ॐ, हे जगदीश्वर, तपाईंको जय होस्।
श्लोक 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Wednesday (Budhwar), Thursday (Guruwar) & Ekadashi
Early Morning (Brahma Muhurta) or Sandhya (Twilight)
Tulsi leaves, Butter (Makhan), Mishri, Yellow flowers & Chandan
- Awakening of pure divine love (Prema Bhakti), mental joy, and freedom from anxiety
पृष्ठभूमि
यो आरती हिन्दू धर्मको वैष्णव परम्परासँग सम्बन्धित छ र प्रायः साँझको पूजा वा आरतीको समयमा गाइन्छ। यसको रचनाको श्रेय प्रायः पण्डित शारदा राम फिल्लौरीलाई दिइन्छ, तर यो भजन सार्वभौमिक रूपमा हिन्दूहरूमाझ लोकप्रिय छ। यो भगवान विष्णु वा कृष्णको स्तुतिमा समर्पित छ र भक्तजनहरूले दुःख हटाउन तथा सुख–सम्पत्तिको कामना गर्दै गाउँछन्।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Pandit Shraddha Ram Phillauri
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
रचनाकार
यो भजन परम्परागत रूपमा स्वामी श्यामाचरण लाहिडी (सन् १८६१–१९३५) लाई श्रेय दिइन्छ, तर केही विद्वान्हरू यसलाई अज्ञात रचनाकारको मान्छन्। यो भजन हिन्दू घर–घरमा आरतीको रूपमा गाइन्छ, विशेष गरी उत्तर भारतमा।
संरचना
यस भजनमा आठ पदहरू छन्, प्रत्येक पदको अन्त्यमा ‘ॐ जय जगदीश हरे’ भन्ने मुखडा दोहोरिन्छ। प्रत्येक पदको पहिलो पङ्क्ति दुई पटक गाइन्छ, बीचमा ‘स्वामी’ शब्द थपेर, जसले भक्तको समर्पण र प्रार्थनालाई बलियो बनाउँछ।
भाषा र शैली
यो भजन सरल हिन्दी (खड़ी बोली) मा रचिएको छ, जसले गर्दा सर्वसाधारणले सजिलै बुझ्न र गाउन सक्छन्। यसमा ‘जगदीश’ (जगत्को स्वामी), ‘अन्तर्यामी’ (भित्र बस्ने जान्ने), ‘पारब्रह्म’ (परम ब्रह्म) जस्ता शब्दहरू प्रयोग गरिएका छन्, तर तिनलाई सरल भावमा प्रस्तुत गरिएको छ।
धार्मिक महत्त्व
यो भजन प्रायः साँझको आरतीमा गाइन्छ, विशेष गरी विष्णु वा कृष्णको पूजामा। यसले भगवान्लाई माता–पिता, करुणाको सागर, र दुःखहर्ताको रूपमा वर्णन गर्दछ, जसले भक्तको मनको शान्ति र आशा जगाउँछ।
विषयवस्तु
भजनले मानव जीवनका तीन मुख्य पक्षलाई सम्बोधन गर्दछ: संकट निवारण (पहिलो पद), आध्यात्मिक शरण (दोस्रो–तेस्रो पद), र विषय–विकारबाट मुक्ति (सातौँ पद)। यसले भक्तलाई ‘मूरख फलकामी’ (मूर्ख र फल चाहने) भनेर विनम्रतापूर्वक प्रार्थना गर्न सिकाउँछ।
Krishna
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
