અદ્વૈતાષ્ટકમ ૨
આઠ શ્લોક અને ફળશ્રુતિ શ્લોકનું આ સ્તોત્ર શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યની સ્તુતિ કરે છે, જેમના પ્રેમભર્યા પોકારોએ ચૈતન્ય મહાપ્રભુને પ્રગટ થવા આહ્વાન કર્યું હોવાનું કહેવાય છે.
શ્લોકો
ગંગાના કિનારે ગંગાજળ, તુલસીના પત્રો, પુષ્પો અને પ્રેમના મોટેથી કરેલા પોકારો દ્વારા ગૌર (શ્રી ચૈતન્ય) ને પ્રગટ કરવા માટે જેણે તેમની આરાધના કરી હતી, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું.
શ્લોક 1
જેમના પ્રેમસમુદ્રના વિકારરૂપ મોટેથી કરેલા પોકારોથી આકર્ષાઇને ગોલોકનાથ ગૌર શ્રી નવદ્વીપમાં પ્રગટ થયા, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 2
જેમણે શ્રીલ ચૈતન્યચંદ્રને પ્રગટ કર્યા અને બ્રહ્મા આદિ દેવો માટે પણ દુર્લભ એવા દિવ્ય પ્રેમના પ્રવાહથી જગતને પ્લાવિત કરી દીધું, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 3
જેમની આજ્ઞાથી સર્વશક્તિમાન શ્રી ચૈતન્ય પણ આ જગતમાંથી અંતર્ધ્યાન થયા અને જેમની કૃપાપૂર્ણ લીલાઓને સમજવી અત્યંત કઠિન છે, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 4
બ્રહ્માંડની સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને લય કરનાર બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ જેમના વિસ્તાર છે અને જેઓ મહાવિષ્ણુથી અભિન્ન છે, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 5
અમુક શાસ્ત્રોમાં જેમને શંભુ (શિવ) ના આશ્રય માનવામાં આવ્યા છે, જેમનું નામ અને ધામ પ્રસિદ્ધ છે, જેઓ સૌ માટે પૂજનીય છે અને જેઓ માત્ર ભક્તિ દ્વારા જ પ્રાપ્ય છે, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 6
દિવ્ય પ્રેમથી પૂર્ણ સીતા દેવી જેમના પ્રિય પત્ની છે, અચ્યુતાનંદ જેમના પુત્ર છે અને જેઓ શ્રી ચૈતન્યના પ્રેમપ્રવાહથી સંપૂર્ણપણે પરિપૂર્ણ છે, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 7
નિત્યાનંદથી અભિન્ન હોવાના કારણે જેમનું નામ 'અદ્વૈત' પડ્યું, ભક્તિમાર્ગનો નિરંતર પ્રચાર કરવાના કારણે જેમનું નામ 'આચાર્ય' થયું અને જેમનું મન સદાય ગૌરધામમાં વિચર્યા કરે છે, તેવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યના શરણે હું જાઉં છું।
શ્લોક 8
જે વ્યક્તિ દરરોજ સવારે શુદ્ધ બુદ્ધિથી પ્રેમપૂર્વક સીતાનાથ (અદ્વૈતાચાર્ય) ના આ અષ્ટકમનો પાઠ કરે છે, તે તેમના ચરણકમળોમાં ભક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે અને તેમને પ્રિય બની જાય છે।
શ્લોક 9
આ રીતે સાર્વભૌમ ભટ્ટાચાર્ય દ્વારા રચિત અદ્વૈતાષ્ટકમ સમાપ્ત થાય છે.
શ્લોક 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
બુધવાર, ગુરુવાર અને એકાદશી
બ્રહ્મ મુહૂર્ત અથવા સંધ્યા વેળા
તુલસી પત્ર, માખણ-મિશ્રી અને પીળાં ફૂલો
- પરમ ભક્તિ, માનસિક આનંદ અને ચિંતામુક્તિ
પૃષ્ઠભૂમિ
આ અદ્વૈત અષ્ટક ગૌડીય વૈષ્ણવ પરંપરાનું છે, જે કૃષ્ણભક્તિ પર કેન્દ્રિત છે. સંસ્કૃત ડોક્યુમેન્ટ્સનો પાઠ તેને નવદ્વીપના તર્કશાસ્ત્રી સાર્વભૌમ ભટ્ટાચાર્યને આરોપિત કરે છે, જેઓ પાછળથી પુરીમાં રહ્યા અને ચૈતન્ય મહાપ્રભુના અનુયાયી બન્યા (ચૈતન્ય ચરિતામૃત, મધ્ય ૬). આ સ્તોત્ર શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યનું સન્માન કરે છે, જેમને મહાવિષ્ણુના અવતાર તરીકે પૂજવામાં આવે છે અને જેમની પ્રાર્થનાઓએ ચૈતન્યના આવિર્ભાવને પ્રેરણા આપી. ભક્તો તેનો પાઠ સવારની પ્રાર્થના તરીકે અથવા શ્રીલ અદ્વૈતાચાર્યનું સન્માન કરતા મેળાવડાઓમાં કરે છે.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
Adi Shankaracharya ની વધુ રચનાઓ
શું તમે જાણો છો?
રચયિતા
સંસ્કૃત ડોક્યુમેન્ટ્સનો પાઠ આ આઠ શ્લોક અને ફળશ્રુતિ શ્લોકના સ્તોત્રને સાર્વભૌમ ભટ્ટાચાર્યને આરોપિત કરે છે, જે મહાન વિદ્વાન અને તર્કશાસ્ત્રી હતા. ચૈતન્ય ચરિતામૃત (મધ્ય ૬)ના ગૌડીય વૃત્તાંત મુજબ, તેઓ પુરીમાં ચૈતન્ય મહાપ્રભુને મળ્યા અને તેમના સમર્પિત અનુયાયી બન્યા.
શ્રી અદ્વૈત આચાર્ય કોણ?
ગૌડીય વૈષ્ણવ પરંપરામાં તેઓ કેન્દ્રીય વ્યક્તિ છે, જેમને મહાવિષ્ણુથી અભિન્ન માનવામાં આવે છે. શ્લોક ૫ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવને તેમના વિસ્તરણ રૂપે વર્ણવે છે. શ્લોક ૧ તેમને ગંગાજળ, તુલસીપત્ર, પુષ્પો અને પ્રેમના મોટા પોકાર સાથે ગંગાતટે ગૌરની પૂજા કરતા દર્શાવે છે.
સ્તોત્રની રચના
પ્રથમ આઠ શ્લોક દરેક 'હું શ્રી અદ્વૈત આચાર્યના શરણે છું' એ પંક્તિથી પૂરા થાય છે, જુદા જુદા દૃષ્ટિકોણથી પ્રણામ અર્પે છે. અંતિમ નવમો શ્લોક દૈનિક પાઠના આધ્યાત્મિક લાભનું વર્ણન કરે છે—અદ્વૈતના ચરણકમળની સમીપતા અને ગહન ભક્તિ પ્રાપ્ત થવી.
ચૈતન્યના અવતારમાં ભૂમિકા
પરંપરાગત વૃત્તાંત અનુસાર, અદ્વૈત આચાર્યને વિશ્વના દુઃખ પ્રત્યે ઊંડી કરુણા હતી અને તેમણે કૃષ્ણને અવતરવા માટે ઉત્કટતાથી પોકાર કર્યો. શ્લોક ૨ કહે છે કે તેમના મોટા પોકારોએ ગૌરને બંગાળના નવદ્વીપમાં પ્રગટ થવા આકર્ષ્યા.
પરિવારનો ઉલ્લેખ
શ્લોક ૭માં અદ્વૈત આચાર્યની પત્ની સીતા દેવી (પ્રેમથી ભરપૂર તરીકે વર્ણવેલ) અને તેમના પુત્ર અચ્યુતાનંદનો ઉલ્લેખ છે, જે પાછળથી ચૈતન્યની ચળવળના પ્રખ્યાત પ્રચારક બન્યા.