अद्वैताष्टकम् (गङ्गातीर-तटपयोभिः)
अयम् अद्वैताचार्यस्य गौरिया-वैष्णव-सम्प्रदायस्य प्रमुखस्य स्तुतये सार्वभौम-भट्टाचार्येण विरचितः अष्टश्लोकात्मकः स्तोत्रः अस्ति। अत्र चैतन्यमहाप्रभुम् आहूतुं तस्य भूमिका दिव्या च प्रकृतिः वर्णिता अस्ति।
पद्यानि
अत्र भगवतः श्रीचैतन्यदेवस्य प्राकट्याय यः श्रीलाद्वैताचार्यः गङ्गातीरे तस्याः पयोभिः तुलसीपत्रैः पुष्पैः प्रेममयैः हुङ्कारघोषैः च तं भगवन्तम् आराधयत्, तम् एतं श्रीलाद्वैताचार्यं प्रपद्ये ॥
श्लोकः 1
यस्य हुङ्कारैः प्रेमसिन्धोः विकारैः आकृष्टः सन् गौरगोलोकनाथः श्रीनवद्वीपमध्ये आविर्भूतः, तम् एतं श्रीलाद्वैताचार्यं प्रपद्ये ॥
श्लोकः 2
यः श्रीलचैतन्यचन्द्रम् आविर्भाव्य ब्रह्मादीनाम् अपि दुर्लभैः प्रेमपूरैः लोकं प्लावयामास, तम् एतं श्रीलाद्वैताचार्यं प्रपद्ये ॥
श्लोकः 3
यस्य आज्ञामात्रेण श्रीचैतन्यः सर्वशक्तिप्रपूर्णः अपि अन्तर्दधे अपि, यस्य कारुण्यकृत्यं दुर्विजेयम्, तम् एतं श्रीलाद्वैताचार्यं प्रपद्ये ॥
श्लोकः 4
यस्य आंशिकत्वात् सृष्टिस्थितिप्रलयानां विधानाय ब्रह्मविष्णुमहेश्वराख्याः प्रवृत्ताः, येन च अभिन्नं महाविष्णुरूपम्, तम् एतं श्रीलाद्वैताचार्यं प्रपद्ये ॥
श्लोकः 5
यः शम्भोः आश्रयत्वात् कस्मिंश्चित् नाम धाम श्रूयते, इत्थं सम्भवत् सर्वाराध्यं भक्तिमात्रैकसाध्यम् एतं श्रीलाद्वैताचार्यम् प्रपद्ये।
श्लोकः 6
यस्य सीतानाम्नि प्रेमपूर्णा प्रेयसी, पुत्रः अच्युतानन्दनाम अपि; श्रीचैतन्यप्रेमपूरप्रपूर्णः एतं श्रीलाद्वैताचार्यम् प्रपद्ये।
श्लोकः 7
नित्यानन्दद्वैततः अद्वैतनामा, यः भक्त्याख्यानद्यः सदाचर्यनामा; शश्वत् चेतसा गौरधाम आचरत् एतं श्रीलाद्वैताचार्यम् प्रपद्ये।
श्लोकः 8
यः प्रातः प्रीतः प्रत्यहं शुद्धबुद्धिः सीतानाथस्य अष्टकम् संपठेत्, सः तस्य पादारविन्दे साम्यम् विन्दन् भक्तिम् तत्प्रियात्वम् प्रयाति।
श्लोकः 9
इति सार्वभौमभट्टाचार्यविरचितम् अद्वैताष्टकम् सम्पूर्णम्।
श्लोकः 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
बुधवासरः गुरुवासरः एकादशी च
प्रातःकाले सन्ध्याकाले च
तुलसीदलानि, नवनीतं, खण्डशर्करा, पीतपुष्पं च
- पराभक्तिः, परमानन्दः, शोकनिवृत्तिः
पृष्ठभूमिः
अद्वैताष्टकं गौरिया-वैष्णव-सम्प्रदायस्य भागो वर्तते, यत्र कृष्णः परमेश्वररूपेण पूज्यते। षोडशशताब्द्याः बङ्गालप्रदेशस्य प्रख्यातविद्वान् तार्किकश्च सार्वभौमभट्टाचार्यः अस्य रचनाकारः मन्यते। अयं स्तोत्रः प्रायः प्रातःकालीनप्रार्थनारूपेण वा अद्वैताचार्यस्य सम्मानार्थं सभासु गायते। अद्वैताचार्यः महाविष्णोः अवताररूपेण तथा चैतन्यमहाप्रभुम् अवतरितुं प्रेरकतया च पूज्यते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
ज्ञातव्य-विशेषः
ग्रन्थकर्ता
अष्टकाख्योऽयं स्तोत्रग्रन्थः षोडशशताब्दे नवद्वीपसम्भवेन महता विदुषा तार्किकेण च सर्वभौमभट्टाचार्येण विरचितः, यः प्रसिद्धवादानन्तरं चैतन्यमहाप्रभोः भक्तिपरायणः शिष्योऽभवत्।
अद्वैताचार्यः कः?
स गौडीयवैष्णवपरम्परायाः केन्द्रियपुरुषः, महाविष्णोः ब्रह्मविष्णुशिवानां सम्मिलितरूपस्य च अवताररूपेण पूज्यते। गङ्गायां तुलसीदलैः सह तस्य प्रार्थनाः भक्त्युच्चारवः च प्रत्यक्षं चैतन्यमहाप्रभोः भूमौ प्रादुर्भावाय प्रेरकाः इति श्रूयते।
स्तोत्रस्य रचना
प्रथमाष्टश्लोकाः प्रत्येकं 'अहं श्रीअद्वैताचार्यं शरणं गच्छामि' इति पङ्क्त्यावसानाः, भिन्नाभ्यः दिशाभ्यः नमस्कारम् अर्पयन्ति। नवमः श्लोकः तु दैनिकपाठस्य आध्यात्मिकं फलं वर्णयति — अद्वैतस्य पादपद्मयोः सामीप्यं गाढभक्तिं च प्राप्नुवन्ति।
चैतन्यस्य आगमने भूमिका
पारम्परिकवृत्तान्तानुसारम्, अद्वैताचार्यः मनुष्याणां दुःखेन गाढदया आविष्टः कृष्णम् अवतरितुं प्रार्थयामास। तस्य भक्तिगर्जनाः (द्वितीयः श्लोकः) चैतन्यमहाप्रभुम् आध्यात्मिकलोकात् 'आकृष्य' बङ्गाले नवद्वीपे प्रादुर्भावयामासुः।
उल्लिखितं कुटुम्बम्
सप्तमे श्लोके अद्वैताचार्यस्य पत्नी सीतादेवी (प्रेमपूर्णा इति वर्णिता) तस्य पुत्रः अच्युतानन्दश्च नाम्ना उल्लिखितः, यः पश्चात् चैतन्यस्य आन्दोलनस्य प्रमुखः प्रचारकः अभवत्।