တဘိုနှင့် ဟေမိစ်

ဟိမာလယ မြင့်မြတ်သော ကျောက်ပြင်၏ ခြောက်သွေ့ပြီး ဆီးနှင်းဖုံးနေသော တောင်ကြောများပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဂွန်ပါများ (တိဗက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းများ) သည် သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်များ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် တန္တြ မြင်ကွင်းပုံဖော်ခြင်း၊ ချော့ဒ် တရားထိုင်ခြင်း (ဓမ္မဝတ်ပြုမှု အတွက် ကိုယ်ကိုယ်ကို ပူဇော်ခြင်း အတိုင်း ဖြစ်သော တန္တြ အလေ့အကျင့်) နှင့် ရဟန်းပညာသင်ကြားမှု၏ အသက်ဝင်သော ဗဟိုများအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိနေကြသည်။ ၎င်းတို့၏ နံရံများသည် ထောင်စုနှစ်ကျော်အရ တည်ထောင်စဉ်က ပြုလုပ်ခဲ့သော အလေ့အကျင့်များကို ယနေ့ထိ ပဲ့တင်ထပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

တဘိုကို ၉၉၆ ခရစ်နောက်ပိုင်း ခုနှစ်တွင် ဂူဂဲ နိုင်ငံ ဘုရင် ရှေးအို၏ အမိန့်ဖြင့် ကြီးမြတ်သော ဘာသာပြန်ပညာရှင် ရင်ချင် ဇင်ပို မှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို နေလင်းဖြင့် အခြောက်ခံထားသော မြေအုတ်ခဲများဖြင့် လုံးဝနီးပါး ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ဟိမာလယ၏ ပြင်းထန်သော ဆောင်းရာသီများကို နှစ်ထောင်နီးပါး ခံနိုင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ ၎င်းကို အိန္ဒိယနှင့် ကျယ်ပြန့်သော ဟိမာလယ ဒေသတွင် အမြဲတမ်း လည်ပတ်နေသော ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ နေရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ဝင်းသည် ၆,၀၀၀ စတုရန်းမီတာကျော် ကျယ်ပြန့်ပြီး ဘုရားကျောင်း ၉ ဆောင်၊ အလှဆင်ထားသော စေတီ ၄ ဆူနှင့် ချော်တန် (စေတီငယ်ပုံသဏ္ဌာန် ရိုးရှင်းသော ဂိုဏ်းဆိုင်ရာ ဘုရားစေတီ) ၂၃ ခု ပါဝင်ပြီး၊ ရွာအထက် ကျောက်ဆောင်မျက်နှာပြင်ထဲ တိုက်ရိုက် ထွင်းထားသော ဂူဘုရားကျောင်း အုပ်စုလည်း ပါဝင်သည်။ တဘိုရှိ ရဟန်းများသည် ဗုဒ္ဓကာလကတည်းက ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းများတွင် လိုက်နာခဲ့သော ဝိနည်း စည်းကမ်းအတိုင်း ရဟန်းပြုလျက် ရှိသည်၊ ဝင်းတည်ထောင်ချိန်ကတည်းက ဤစည်းကမ်းသည် ဖြတ်တောက်ခြင်းမရှိဘဲ ဆက်လက်ရှိနေသည်။

ဝင်း၏ နှလုံးသားတွင် အဓိက စည်းဝေးခန်းမ ဖြစ်သော ဆူ လှခန် ရပ်တည်သည်။ ၎င်း၏ နံရံများသည် အလွန် ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းထားသော ပန်းချီကားများနှင့် ဆေးရေးပန်းချီများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသဖြင့် ဤကျောင်းကို ဟိမာလယ၏ အဂျန်တာဟု ကြာမြင့်စွာ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ နောက်နံရံတစ်လျှောက် ရွံ့ရုပ် ငါးဆယ်ခန့်နှင့် နတ်များနှင့် စောင့်ထိန်းသူ ပုံများ၏ အရွယ်အစားအပြည့် ရုပ်ထုများ ရှိသည်။ ၎င်း၏ ကျော်ကြားသော ဝဇ္ဇြဓာတု မဏ္ဍလသည် နံရံထဲတွင် ကမ်းရိုးတန်းဝန်း ပုံသဏ္ဌာန် အရွယ်အစားအပြည့် ကြွေထု နတ်ဘုရား ၃၂ ဆူဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ ဖြတ်သန်းသူများက အပြင်မှ ကြည့်ရုံသာမက လျှောက်လှမ်းဖြတ်သန်းနိုင်သော သုံးဖက်မြင် မဏ္ဍလ ဖြစ်သည်။

မြောက်ဘက်ဝေးလံသော လဒက်ခ်တွင် ဟေမိစ် ကျောင်းကို ၁၆၃၀ ခုနှစ်တွင် ထက်ဆန် ရာစပါ နဝင် ဂျစ်ဆို မှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပထမဆုံး တက်ဆန် ရီပါ ဖြစ်ပြီး ဒြုပ်ပါ အမျိုးနွယ်၏ ကြီးမြတ်သော ယောဂီ ဖြစ်သည်။ လဒက်ခ်ဘုရင် ဆင်းဂဲ နမ်ဂျယ်က ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအကြာ ၁၆၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် တည်ထောင်ပြီး ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် ၎င်းသည် လဒက်ခ်တစ်ခုလုံးရှိ အကြီးဆုံး ဘုန်းကြီးကျောင်းအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး၊ ဒေသတွင် ဒြုပ်ပါ ကဂျူ အမျိုးနွယ်၏ အဓိက ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်။

ဟေမိစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဒ္မသမ္ဘဝ၏ အကြီးဆုံး ရုပ်တုဟု ဆိုသော ရုပ်တုတစ်ခု ရှိသည်၊ ၎င်းသည် ကြေးနီ၊ ရွှေနှင့် ငွေတို့ ပေါင်းစပ်ပြီး ပြုလုပ်ထားသော ပေ ၃၀ ကျော် မြင့်သည့် ရုပ်ပုံ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကျောင်း၏ အထင်ကြီးဆုံး ရတနာ ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် ပွဲတော်၏ ဗဟိုချက် ဖြစ်သည်။

နွေရာသီတိုင်း တိဗက်ပြက္ခဒိန်နှင့် ညှိ၍ ဂူရု ပဒ္မသမ္ဘဝ ၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုရန် ဟေမိစ်သည် ၎င်း၏ ကြီးမားသော ချမ် ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။ ရဟန်းများသည် ရှုပ်ထွေးသော မျက်နှာဖုံးများနှင့် ဘရော်ကေးအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ကာ၊ ငြိမ်းချမ်းသော နှင့် ရုန်းကန်သော နတ်ဘုရားများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များကို စုဝေးသော လူအုပ်ရှေ့တွင် ကခုန်ပြသကြသည်။ ဆယ့်နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ဟေမိစ်သည် ထိုထက် ပိုမိုရှားပါးသော အစီအစဉ်ကို ကျင်းပသည်။ ပုံမှန် ကျန်ရှိချိန်တွင် လိပ်ထားသော ဂူရူရင်ပိုချေ၏ ကြီးမားသော ပိုးမျှင်ထန်ကာ ထန်ကာကို ဝင်းအတွင်းနံရံတစ်လျှောက် ဖြန့်ချပြသသည်။ ထိုကြောင့် ပြသသည်ကို တစ်သက်လုံး စောင့်ဆိုင်းနိုင်သော ဖူးမျှော်သူများ ရှိသည်။

တဘိုရွာ အထက်တွင် ကျောက်ထွင်း ဂူများသည် ဟိမာလယ၏ ပြင်းထန်သော ဆောင်းရာသီ အလယ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ တိတ်ဆိတ်သော ပြန်ဆုတ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့သော ရဟန်းအဖြစ် ဖြတ်သန်းသူများ၏ ကျောက်ဆောင်မျက်နှာကို ယနေ့ထိ အမှတ်အသား ပြုနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ တစ်ယောက်တည်း နေခြင်းသည် ၎င်းတို့ ထိုနေရာသို့ လာခဲ့ရသော အလေ့အကျင့်များကို နက်ရှိုင်းစေခြင်းဖြင့်သာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဤဂူများသည် အောက်ရှိ ပန်းချီခန်းမများ၏ ပို၍ တိတ်ဆိတ်သော၊ ကြည့်ရှုသူနည်းသော အတူတူ ဖြစ်ပြီး၊ တဘိုကို အကာအကွယ်ပေးခဲ့သော တောင်တန်းများသည် တစ်ချိန်က ဘုရားရှင် တစ်ဦးချင်းစီ အလေ့အကျင့်ရှင်များကို အကာအကွယ်ပေးခဲ့ကြောင်း သတိပေးသည်၊ ၎င်းတို့သည် ငြိမ်သက်မှုသာ ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။

ပဒ္မသမ္ဘဝ၏ ကိုယ်တိုင် မွေးဖွားခြင်းသည် ဩဒ္ဒိယာန နိုင်ငံ မှ ပန်းပွင့်ထဲမှ ဖြစ်ပြီး ပဒ္မကဌင် အခန်း ၁ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၎င်းသည် ပန်းဇာတ်သား ဆရာ အမည်ကို ပေးသည့် တေရမ (ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော ဝိညာဉ်ရေးရာ ကျမ်းဘဏ္ဍာ အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် ကျောင်းနှစ်ခုလုံး၌ ရွတ်ဆိုသော ခုနစ်ကြောင်းဆုတောင်းချက် သည် ဤမွေးဖွားခြင်းကို ဆက်လက် ဖိတ်ခေါ်နေသည်။ ဟုံ အော်ဂျင် ယူလ် ဂျီ နူဗ်ဂျန် ဆမ်၊ ပေမာ ဂဲဆာ ဒုံပို လာ၊ ယာဆန် ချော့ ဂျီ ငော် ဒြုပ် ညေ၊ ပေမာ ဂျုန်ငေ ရှေ ဆု ဒြက်။ ဩဒ္ဒိယာန ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင်၊ ပန်းပွင့်၏ ပွင့်လန်းသော နှလုံးသားပေါ်တွင် သင်သည် အံ့ဖွယ်အကောင်းဆုံး အောင်မြင်မှုများ ရရှိထားသည်၊ ပန်းဇာတ်သားအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ တဘိုနှင့် ဟေမိစ် ကျောင်းနှစ်ခုလုံးရှိ ရဟန်းများသည် ဤခုနစ်ကြောင်းဖြင့် လေ့ကျင့်မှုကို ယနေ့ထိ ဖွင့်လှစ်ကြသည်၊ ကီလိုမီတာ တစ်ထောင်ကျော် နှင့် ထောင်စုနှစ်ကျော် မပြတ် ရွတ်ဆိုမှု တစ်ခုလုံးကို ဆန့်ထုတ်ထားသော ဆုတောင်းချက်တစ်ခုတည်း ဖြစ်သည်။

တဘိုကို တည်ထောင်ခဲ့သော ဘာသာပြန်ရဟန် ရင်ချင် ဇင်ပို သည် တိဗက် ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်းတစ်လျှောက် ကျောင်းနှင့် ဘုရားကျောင်း ၁၀၀ ကျော် တည်ထောင်ခဲ့သူအဖြစ် ယုံကြည်ခံရသည်။ သူ၏ အလုပ်သည် ဂူဂဲ၊ စပီတီနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် နယ်စပ်ဒေသများတစ်လျှောက် သူ၏ ရှည်ကြာသော အသက်တာတစ်လျှောက် ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ ဟေမိစ်သည် ရာစုနှစ်များ နောက်ကျမှ ရင်ချင် ဇင်ပို ကူညီတည်ထောင်ခဲ့သော ကဒမ် ဓလေ့နှင့် မတူဘဲ ဒြုပ်ပါ ကဂျူ မျိုးနွယ်အောက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ကျောင်းနှစ်ခုစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ နက်ရှိုင်းသော ဝတ်ပြုမှု အမြစ်များကို တူညီသော ပုဂ္ဂိုလ်သို့ ပြန်လည် ခြေရာခံသည်- ရှစ်ရာစုတွင် ဩဒ္ဒိယာန မှ ဟိမာလယသို့ တန္တြ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပထမဆုံး ယူဆောင်ခဲ့သော ပန်းဇာတ်သား ဆရာ ပဒ္မသမ္ဘဝ။

တဘို သို့မဟုတ် ဟေမိစ် ဝင်းတစ်ခုသို့ ယနေ့ ဝင်ရောက်သော ခရီးသွားသည် နှစ်ထောင်စုဝေးသော ကာလ နှင့် တောင်တန်းများ ခွဲခြားထားသော်လည်း ထိုနှင့် တူညီသော ဝန်းကျင်ကို တွေ့ရသည်။ ရှေးဟောင်း ရုပ်ပုံများရှေ့တွင် ထောပတ်ဆီမီးများ လောင်ကျွမ်းနေပြီး၊ ရဟန်းများသည် နေ့စဉ် ဝတ်ပြုမှုနှင့် အမျိုးမျိုးသော ဆုတောင်းချက်များ ပြုလုပ်နေကြသည်၊ နံရံများသည် နိုင်ငံအများအပြား ယခု ပုံစံအတိုင်း တည်ရှိခဲ့သည်ထက် ပိုမိုကြာမြင့်စွာ မီးခိုးနှင့် ဆုတောင်းချက်များကို စုပ်ယူထားခဲ့သည်။ တဘို၏ မြေအုတ်နံရံများနှင့် ပန်းချီဆွဲထားသော မဏ္ဍလများသည် ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ခေတ်တစ်ခုကို ပြောပြသည်။ ထိုအချိန်မှ သင်္သကရိတ် ကျမ်းများကို ပထမဆုံး တိဗက်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဒဿနသည် စပီတီ၏ မြင့်မားသော သဲကန္တာရတွင် အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ဟေမိစ်ကမူ တန္တြ ဓလေ့နှင့် ပွဲတော် ခေတ်တစ်ခုကို ပြောပြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကခုန်ခြင်း၊ မျက်နှာဖုံး နှင့် ဂီတသည် ထိုတရားတူတူ ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပြီး စာမတတ်သော လူထုသို့ သယ်ဆောင်သော အဓိက နည်းလမ်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျောင်းနှစ်ခုစလုံးသည် ဗိသုကာနှင့် နေ့စဉ် လေ့ကျင့်မှုတွင် ဝဇ္ဇရာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟိမာလယတွင် အခြေချပြီး တောင်တန်းများကို ကိုယ်ပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့ပုံ အစအဆုံးကို အမှတ်ရစေသည်။

တဘိုနှင့် ဟေမိစ်ကို ကီလိုမီတာ ရာချီ ခွဲခြားထားပြီး ခန့်မှန်းခြေ ခြောက်ရာစုခန့် ထူထောင်ချိန် ကွာဟသော်လည်း၊ တစ်ခုတည်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အိန္ဒိယ ဟိမာလယတွင် အမြစ်တွယ်ပုံ၏ အပြည့်အစုံ အကွေ့အကောက်ကို ပြောမပြနိုင်ပေ။ သီးခြားမဟုတ်ဘဲ ဖတ်ရှုသောအခါ ကျောင်းနှစ်ခုသည် ဆယ်ရာစုမှ ယနေ့ထိ အမျိုးအနွယ် တစ်ခုတည်း ကြိုးကို ခြေရာခံကြသည်။ ထိုမျိုးနွယ်သည် အင်ပါယာများ၊ ကျူးကျော်မှုများနှင့် တောင်လမ်းကြောင်း ဆောင်းရာသီ ထောင်ချီ အနှစ်များကြားမှာပင် ပြတ်တောက်ခြင်းမရှိဘဲ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။