තාබෝ හා හේමිස්

හිමාලය තැනිතලාවේ, හිම පොටි වට්ටූ දරුණු කඳු පෙළ අතර පිහිටි, මෙම ගොම්පා (ටිබෙට් බෞද්ධ විහාරස්ථාන) හුදෙක් ඓතිහාසික ස්මාරක නොවේ. ඒවා, තාන්ත්‍රික දෘශ්‍යකරණයේ, චෝද් භාවනාවේ (චාරිත්‍රානුකූල ස්වයං පූජාවේ තාන්ත්‍රික අභ්‍යාසයක්) හා භික්ෂු අභ්‍යාසයේ ජීවමාන, ප්‍රබෝධවත් කේන්ද්‍රස්ථාන වශයෙන් පවතින අතර, ඒවායේ බිත්ති, වසර දහසකටත් වැඩි කලකට පෙර ඒවා පූජනීය කළ විට සිදු කරන ලද එකම අභ්‍යාසයන් තවමත් නාද කරයි.

තාබෝ, ගුගේ රාජ්‍යයේ යෙෂෙ-ඕ රජුගේ නියෝජනයෙන්, මහා පරිවර්තක රින්චෙන් සංපෝ විසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 996 දී ආරම්භ කරන ලදී. එය, දරුණු හිමාලය ශීත සමයන් දහසකට වැඩි කාලයක් බහුතරයක් නොවෙනස්ව ඉදිරිනොරකවා, පාහේ සම්පූර්ණයෙන්ම හිරු වියළූ මඩ ගඩොල්වලින් ඉදි කරන ලදී. අද එය ඉන්දියාවේත් පුළුල් හිමාලයේත් අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන වඩාත් පැරණි බෞද්ධ ස්ථානය ලෙස පිළිගනු ලැබේ. සංකීර්ණය වර්ග මීටර් හය දහසකටත් වැඩි ප්‍රදේශයක විහිදී, වෙනම විහාරස්ථාන නවයක්, අලංකාර ස්තූප හතරක් හා චෝර්තන් (කුඩා ස්තූප හැඩැති ධාතු ස්මාරක) විසි තුනක් දරන අතර, ගම්මානය ඉහළින් ඇති පාෂාණ මුහුණතට සෘජුවම කැටයම් කළ ගුහා ආශ්‍රම පෙළක් ද ඇත. තාබෝහි භික්ෂූහු, බුදුරජාණන්ගේ කාලයේ සිට බෞද්ධ විහාරස්ථානවල රැක ගත් එකම විනය භික්ෂු ක්‍රමය යටතේ, සංකීර්ණයේ ආරම්භයේ සිට නොබිඳුණු විනයකින්, තවමත් උපසම්පදාව ලබති.

සංකීර්ණයේ හදවතේ, ප්‍රධාන එක්රැස් වීමේ ශාලාව වන ට්සග් ල්හා-ඛාං් සිටගෙන ඇත. එහි බිත්ති, විහාරස්ථානය දිගු කලක් තිස්සේ හිමාලයේ අජන්තාව ලෙස හඳුන්වා ඇති තරම් ධනාත්මකව රැක ගත් බිතුසිතුවම් හා ෆ්‍රෙස්කෝ වලින් ආවරණය වී ඇත. එහි පසුපස බිත්තිය දිගේ, දෙවියන්ගේ හා ආරක්ෂකයින්ගේ මඩ රූප හා පූර්ණ ප්‍රමාණයේ උරස් රූප පනහක් පමණ සිටගෙන ඇත. එහි ප්‍රසිද්ධ වජ්‍රධාතු මණ්ඩලය, බිත්තියට සෘජුවම කාවැද්දූ ජීවිත ප්‍රමාණයේ දේවතාවුන්ගේ මඩ මූර්ති තිස්දෙකකින් වට වී ඇත; එය වන්දනාකරුවන්ට පිටතින් නරඹනවාට වඩා, ඇතුළේ ඇවිද යා හැකි ත්‍රිමාණ මණ්ඩලයකි.

ලඩාක් හි දුරස්ථ උතුරේ, හේමිස් විහාරස්ථානය, පළමු ටක්ට්සං රැපා හා ද්‍රුක්පා පරම්පරාවේ මහා යෝගියෙකු වූ ස්ටග්සං රැස්පා නවාං ග්‍යාට්සෝ විසින් 1630 දී ආරම්භ කරන ලදී. ලඩාකි රජු සෙංග් නම්ග්‍යාල් එයට අනුග්‍රහය ලබා දුන් අතර, දශක ගණනාවකට පසු 1672 දී එය නැවත ස්ථාපිත කර විශාල කළේය. එය අද ලඩාක් පුරා වඩාත් විශාල භික්ෂු ආයතනය හා ප්‍රදේශයේ ද්‍රුක්පා කග්‍යු පරම්පරාවේ ප්‍රධාන ආසනය ලෙස පැවතේ.

හේමිස්, ලොව ඕනෑම තැනක ඇති විශාලතම පද්මසම්භව රූපය යයි කියනු ලබන, තඹ, රත්‍රන් හා රිදී එකට ගෙන නිර්මාණ කළ, අඩි තිහකට වැඩි උසින් නැංවෙන රූපයක් දරයි. එය විහාරස්ථානයේ වඩාත් ගරු කරන ධනය හා එහි වාර්ෂික උත්සවයේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස සිටී.

සෑම ග්‍රීෂ්ම සමයකම, ගුරු පද්මසම්භවගේ ම උපත ගරු කරමින් ටිබෙට් සඳුරු දින දර්ශනයට සමගාමීව, හේමිස් එහි මහා ච්ඡාම් උත්සවය පවත්වයි. අලංකාර වෙස් මුහුණු හා රේෂම් සිවුරු හැඳගත් භික්ෂූහු, එක්රැස් වූ ජනයා ඉදිරියේ, සාමකාමී හා උග්‍ර දේවතාවුන්ගේ ස්වරූප නර්තනය කරති. සෑම වසර දොළහකට වරක්, විහාරස්ථානය ඊටත් දුර්ලභ සිදුවීමක් හෙළිදරව් කරයි. සෙසු කාලය ගුළි කරගෙන තබන, ගුරු රින්පෝචේගේ අති විශාල සේද තැංකාවක්, එය එක් වාරයක් දැක ගැනීම සඳහා ජීවිත කාලයක්ම රැඳී සිටිය හැකි වන්දනාකරුවන් සඳහා, පැදුරු බිත්තිය හරහා දිග හරිනු ලැබේ.

තාබෝ ගම්මානය ඉහළින්, හිමාලයේ ශීත සමයේ දරුණුතම මාසවල, හුදකලාවූවෝ වරක් වසර ගණනාවක් නිහඬ විවේකස්ථාන සඳහා පසුබැස්සූ පාෂාණ මුහුණත, පාෂාණයෙන් කැටයම් කළ ගුහා තවමත් සලකුණු කරයි. ඔවුන්ගේ හුදකලාව බිඳුණේ, ඔවුන් ගැඹුරු කිරීමට පැමිණි අභ්‍යාසයන් තුළින් පමණි. මෙම ගුහා, පහළ ඇති චිත්‍රිත ශාලාවලට වඩා නිහඬ, අඩුවෙන් නරඹනු ලබන සමකයක් ලෙස පැවතේ; එය තාබෝගේ බිතුසිතුවම් ආරක්ෂා කරන එකම කඳු, වරක් නොබිඳුණු නිසංසලතාව පමණක් සොයන තනි තනි අභ්‍යාසකරුවන් ආරක්ෂා කළ බව සිහිපත් කරයි.

ඔඩියානා භූමියේ, මද පියුමකින් පද්මසම්භවගේ ම උපත, පද්ම-ජාත ආචාර්යවරයාට ඔහුගේ නම ලබා දෙන ටර්මා (හෙළිදරව් කළ නිධාන-පාඨ) ජීවන වෘත්තිය වන, පද්ම කථාංග 1 වැනි පරිච්ඡේදයේ සටහන් වී ඇත. විහාරස්ථාන දෙකම පුරා සජ්ජායනය කරන සප්ත-පංතියේ ප්‍රාර්ථනාව තවමත් ආයාචනය කරන්නේ මෙම ම උපතයි. 'හුං ඔර්ග්‍යෙන් යුල් ගී නුබ්ජාං ට්සම්, පෙමා ගේසර් දොංපෝ ලා, යට්සෙන් චෝක් ගී ංදෝ ද්‍රුබ් ංයේ, පෙමා ජුංනේ ෂේ සු ද්‍රක්.' ඔඩියානා භූමියේ දිගු-බටහිරෙහි, මල් වූ මද පියුමක හදවතේ, ඔබ වඩාත් විශිෂ්ට උත්තම සාධනයන්ගෙන් සමන්විත වී ඇත; ඔබ පද්ම-ජාත ලෙස ප්‍රසිද්ධය. තාබෝ හා හේමිස් දෙකෙහිම භික්ෂූහු, කිලෝමීටර් දහසකටත් වැඩි හා වසර දහසකටත් වැඩි නොබිඳුණු සජ්ජායනය පුරා විහිදුණු එකම ප්‍රාර්ථනාවක්, තවමත් මෙම ම පංති හතෙන් තම අභ්‍යාසය විවෘත කරති.

තාබෝ ආරම්භ කළ මහා පරිවර්තක-භික්ෂු රින්චෙන් සංපෝ, බටහිර ටිබෙට් බෞද්ධ ඉතිහාසය පුරා, විහාරස්ථාන හා ආශ්‍රම සියයකට වැඩි ගණනක් ස්ථාපිත කිරීමේ ගෞරවය ලබයි. ඔහුගේ දිග ජීවිතය තුළ, ඔහුගේ කටයුතු ගුගේ, ස්පිති හා අවට මායිම් ප්‍රදේශ ආවරණය කළේය. හේමිස් ම, රින්චෙන් සංපෝ ස්ථාපිත කිරීමට උදව් කළ පැරණි කදම් සම්ප්‍රදායට වඩා, සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් පරම්පරාවක් වන ද්‍රුක්පා කග්‍යු යටතේ, සියවස් ගණනාවකට පසු මතු විය. එහෙත් විහාරස්ථාන දෙකම ම, එකම ජීවියෙකු දක්වා ඔවුන්ගේ ගැඹුරුතම භක්තිමය මූල ලුහුබඳිනවා: අට වැනි සියවසේ ඔඩියානාවෙන් ප්‍රථම වශයෙන් තාන්ත්‍රික බුද්ධාගම හිමාලයට ගෙන ආ පද්ම-ජාත ආචාර්යවරයා වන පද්මසම්භව.

අද ඕනෑම විහාරස්ථානයකට ඇතුළු වන ආගන්තුකයෙකු, ඒවා වියෝජනය කරන සියවස් හා කඳු පෙළ තිබියදීත්, බොහෝ දුරට එකම වාතාවරණයක් හමු වේ. ගිතෙල් පහන් පුරාණ රූප ඉදිරියේ දැල්වේ, භික්ෂූහු තම දිනපතා සජ්ජායන හා චාරිත්‍ර වට්ටෝරුව තුළින් ගමන් කරති, හා බිත්ති, වඩාත් ජාතීන් ඔවුන්ගේ වර්තමාන ස්වරූපයෙන් පැවතුනාට වඩා බොහෝ කල් දුම හා ප්‍රාර්ථනා උරාගෙන ඇත. තාබෝගේ මඩ ගඩොල් බිත්ති හා චිත්‍රිත මණ්ඩල, පරිවර්තනයේ හා විශාරදත්වයේ යුගයක් ගැන කියයි. සංස්කෘත ග්‍රන්ථ එවිට ප්‍රථම වශයෙන් ටිබෙට් භාෂාවට පෙරළන ලද අතර, බෞද්ධ දර්ශනය ස්පිතිහි උස් කාන්තාරයේ මුල් ගැසීය. හේමිස් ඒ වෙනුවට, තාන්ත්‍රික චාරිත්‍රයේ හා උත්සවයේ යුගයක් ගැන කියයි; එහිදී නර්තනය, වෙස් මුහුණ හා සංගීතය, පුළුල් හා බොහෝ විට නූගත් ජනපදයකට එකම ධර්ම සම්ප්‍රේෂණයේ මූලික මාධ්‍යය බවට පත් විය. විහාරස්ථාන දෙක එකට, ගෘහ නිර්මාණයේ හා දිනපතා අභ්‍යාසයේ ම, වජ්‍රයාන බුද්ධාගම හිමාලයට ස්ථිර වී කඳු තම කර ගත් ආකාරයේ සමස්ත පරාසය පාහේ රැක ගනී.

තාබෝ හා හේමිස්, කිලෝමීටර් සිය ගණනක් හා ආරම්භයේ සියවස් හයක් පමණකින් වියෝජිත වේ; එහෙත් කිසිවක් තනිවම, බුද්ධාගම ඉන්දියානු හිමාලයට මුල් ගැසූ ආකාරයේ සම්පූර්ණ ගමන රැකගත නොහැක. වියෝජිතව නොව එකට කියවූ විට, විහාරස්ථාන දෙක, 10 වැනි සියවසේ සිට අද දක්වා ළඟා වන එකම අඛණ්ඩ අභ්‍යාස පරම්පරාවක් ලුහුබඳී. එම පරම්පරාව, අධිරාජ්‍යයන්, ආක්‍රමණ, හා එකම කඳු මාර්ග හරහා ශීත සමයන් දහසක ගමන තිබියදීත් නොබිඳී පැවතේ.