နာလန္ဒာနှင့် ဝိက္ကမရှီလ

ခရစ်နောက်ပိုင်း ၅ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအထိ ခန့်မှန်းခြေ ခုနစ်ရာစုကျော် နာလန္ဒာ မဟာဝိဟာရသည် ဗုဒ္ဓလောက၏ ဒဿနဆိုင်ရာ မြို့တော် အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အမြင့်ဆုံးကာလတွင် တိဗက်၊ တရုတ်၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် သီရိလင်္ကာမှ ဘုန်းကြီး နှင့် ပညာရှင် ဖူးမျှော်သူ ဒသထောင်ကျော် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဂုပ္တ မင်းဆက်နှင့် ဘုရင် ဟရ္ရှဝဍ္ဎန အပါအဝင် နန်းတော်ထောက်ခံသူများက မျိုးဆက်အလိုက် ပံ့ပိုးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အရှေ့ဘက် ဗီဟာတွင် ၎င်း၏ အမျိုးသားအဖွဲ့ဝင် ဝိက္ကမရှီလသည် ရှစ်ရာစုတွင် ပါလ ဧကရာဇ် ဓမ္မပါလက တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် တန္တြိက ဗုဒ္ဓဘာသာ လေ့လာရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ ဤမဟာဝိဟာရ နှစ်ခုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဒဿန၊ ယုတ္တိဗေဒနှင့် ကျင့်သုံးမှုတို့ကို ရာစုနှစ်ငါးရာခန့်ကာလ အာရှတစ်ဝှမ်း၌ သင်ကြားပုံကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။

နာလန္ဒာတွင် အတွင်းပိုင်း နိုးထမှုကို ယုံကြည်ခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ယူခြင်းမဟုတ်ပေ။ ရဟန်းများသည် တရားဝင် အငြင်းပွားခြင်းနှင့် မဇ္ဈိမက (သုညတာ၏ အလယ်အလတ်လမ်း ဒဿန)၊ ယောဂါစာရ (စိတ်တစ်ခုတည်းဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ အမြင်)၊ အဘိဓမ္မ (စိတ်နှင့် တရားများ၏ စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု) ကျမ်းများကို ကြိုးကုတ်လေ့လာခြင်းဖြင့် နေ့စဉ် နားလည်မှုကို စမ်းသပ်ကြသည်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းသည် ဘာသာရေးလေ့လာမှုထက် ပိုကျယ်ပြန့်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗဟုသုတ၊ သဒ္ဒါ၊ ဆေးပညာနှင့် သင်္ချာတို့ကိုပါ ဝင်ရောက်ကာ ဂန္ထဝင်ပညာ အပြည့်အစုံကို ဖုံးလွှမ်းခဲ့သည်။ ဝင်ခွင့်ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ရိုးရာက ယူဆသည်။ ဒွါရပဏ္ဍိတ ဟုခေါ်သော ဂိတ်စောင့် ပညာရှင်တစ်ဦးက ကျောင်းဝင်ပေါက်တွင် ကျောင်းသား လျှောက်ထားသူတိုင်းကို မေးခွန်းမေးပြီး၊ ထိုသို့ ပေါ်လာသူ အနည်းငယ်သာ ဝင်ခွင့်ရရန် အသင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခံရသည်။ ကျောင်းဝင်းတွင် ကျောင်းတိုက်များ၊ ဟောပြောခန်းမများနှင့် ဓမ္မဂဉ်ဟုခေါ်သော စာကြည့်တိုက် အဆောက်အအုံ သုံးခုရှိသည်- ရတ္နသာဂရ၊ ရတ္နောဒဓိနှင့် ရတ္နရဉ္ဇက။ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ရတ္နောဒဓိသည် တိဗက်အရင်းအမြစ်များအရ ထပ်ပေါင်း ကိုးထပ်ရှိပြီး စာစောင်အရှားရဆုံး ကျမ်းစာများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု ဆိုသည်။

ကျောင်းဝင်းရှိ အထင်ရှားဆုံး ဆောက်လုပ်ချက်ဖြစ်သော မဟာစေတီကြီးသည် ပညာဖြင့် ဘုရားရှင်၏ ထိပ်တန်းတပည့် သာရိပုတ္တ၏ ရုပ်ကြွင်းများအပေါ် ဆောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်မတိုင်မီ ၃ ရာစုမှ ခရစ်နောက်ပိုင်း ၆ ရာစုအထိ အဆင့်ဆင့် မြင့်တက်ခဲ့သည်၊ ဘုရင်မင်းဆက်တိုင်းက ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် အလွှာကို ထပ်ထည့်ခဲ့ကြသည်။ သာရိပုတ္တ ကိုယ်တိုင် နာလက ရွာငယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်ခဲ့ဟု ဆိုသည်၊ ထို့ကြောင့် ဝိဟာရ ကြီးမြင့်လာခြင်းမတိုင်မီကပင် ဤနေရာသည် သူ၏ မှတ်ဉာဏ်အပေါ် ကိုယ်ပိုင် ဆက်စပ်ချက် ရှိခဲ့သည်။ တရုတ် ဖူးမျှော်သူ ရှွမ်ဇန်သည် ခရစ်နောက်ပိုင်း ၇ ရာစုတွင် နာလန္ဒာတွင် ငါးနှစ်ကြာ လေ့လာခဲ့ပြီး၊ နေ့စဉ်ဘဝ၏ အသေးစိတ် ကျန်ရစ်သော မှတ်တမ်းကို ထားရစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့ ဝင်းအတွင်းရှိ ဘုရားဝတ်ပြုရာ ခန်းမတစ်ခုသည် တရားနှင့် ၎င်း၏ တရားတော်များကို ပြည်ကြီးသို့ ယူသွားသော “တရား၏ ဆရာတော်” အဖြစ် ဂုဏ်ပြုသည်။

နာလန္ဒာနှင့် ဝိက္ကမရှီလတွင် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သော ဒဿနသည် အာရှတစ်ဝှမ်း ဗုဒ္ဓဘာသာ အတွေးအခေါ်ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ အာစရိယ နာဂဇုန်သည် ၎င်းတို့ နှစ်ခုစလုံး တည်ထောင်ခြင်းထက် စောပြီး၊ နှစ်ခုစလုံး ဆက်ခံခဲ့သော ရိုးရာ၏ အခြေခံ ဖြစ်သော သုညတာ၊ ဒဿနနှင့် အလယ်အလတ်လမ်း မဇ္ဈိမက ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နာလန္ဒာ၏ ဆရာတော် အာစရိယ ရှန္တိဒေဝသည် ကရုဏာနှင့် ဗောဓိသတ် လမ်းကြောင်းအပေါ် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချစ်ဆုံး ကျမ်းတစ်ခုဖြစ်သော ဗောဓိစရိယာဝတာရ ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဝိက္ကမရှီလတွင် လေ့လာပြီး အမြင့်တန်း ရာထူးကိုင်ခဲ့သော အာစရိယ အတိသ ဒီပင်ကရသည် ဆယ့်တစ်ရာစုတွင် ဒဿနနှင့် တန္တြ၏ အမျိုးနွယ်များကို ဟိမာလယ တောင်တန်းများ ကျော်ပြီး တိဗက်သို့ သယ်ဆောင်ခဲ့ကာ တိဗက် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေခံမှ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။

နာလန္ဒာတွင် ရေးသားခဲ့သော ကဗျာများအနက် ရှန္တိဒေဝ၏ ဗောဓိစရိယာဝတာရ ရှိ နိဂုံးချုပ် ကတိသည် မဟာယာန အလေ့အကျင့်တွင် ယနေ့ အထိ အများဆုံး ရွတ်ဆိုသော ကတိများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်-

ဝိက္ကမရှီလကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သင်္ကေတစနစ်ဖြင့် ပုံဖော်ခဲ့သည်- ဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာဗောဓိ ဗုဒ္ဓရုပ်ကြီးတစ်ခုကို ထားရှိသော ဗဟိုဘုရားကျောင်း၊ ဘုရားကျောင်းငယ် ၁၀၈ ခုဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ပတ်လည် နံရံကို ဂိတ်ခြောက်ခုဖြင့် ဖောက်ထားပြီး၊ စစ်သားများ မစောင့်ဘဲ ဧည့်ငြင်းခုံသူများကို စစ်ဆေးပြီး ဝင်ခွင့်ပေးရန် တာဝန်ရှိသော ဆရာတစ်ဦးစီက စောင့်ကြပ်သည်။ ဆယ့်ရာစုတွင် ဤဝိဟာရ၏ အမြင့်ဆုံး ကာလ ဂိတ်စောင့် ပဏ္ဍိတ ခြောက်ဦးကို ရိုးရာက အမည်ဖော်ပြသည်၊ ၎င်းတို့အနက် နာရို ရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် မာပ၏ ဆရာအဖြစ် ရိုသေခံရကာ မိလရေပါ ပါဝင်သော မျိုးနွယ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ အတိသ ဒီပင်ကရ ကိုယ်တိုင်သည် တိဗက်သို့ မသွားမီ ဝိက္ကမရှီလတွင် အကြီးအကဲ ဆရာတော် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဝိက္ကမရှီလ၏ ဂိတ်ခြောက်ခုမှ နှစ်ရာစုကြာ ရင့်ကျက်လာသော ဒဿနနှင့် တန္တြ အလေ့အကျင့်ကို ယူဆောင်သွားခဲ့သည်။

နာလန္ဒာ၏ ရာစုနှစ်များ သင်ယူမှုဗဟိုအဖြစ် အသက်ဝင်ခဲ့ခြင်းသည် ဆယ့်နှစ်ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး၊ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သော စစ်တပ်တစ်ခုက ၎င်း၏ စာကြည့်တိုက်ကို မီးရှို့ကာ အသိုင်းအဝိုင်းကို ကွဲကွာစေခဲ့သည်; ကျမ်းကျိုးများသည် လများစွာ မီးလောင်ခဲ့သည်ဟု ရိုးရာက ဆိုသည်။ သို့သော် တရားသည် အဆောက်အအုံများနှင့်အတူ မပျက်စီးခဲ့ပါ။ ဤဆုံးရှုံးမှု၏ မတိုင်မီနှင့် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နာလန္ဒာနှင့် ဝိက္ကမရှီလနှင့် ဆက်စပ်သော ရဟန်းများနှင့် ပညာရှင်များသည် ကျမ်းများ၊ ဓလေ့ဆက်ဆံရေးများနှင့် ကျောင်းသားများကို ဟိမာလယ တောင်တန်းများ ဖြတ်ကျော်ပြီး တိဗက်သို့ ယူဆောင်ခဲ့ကြပြီး၊ အတိသ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ထိုနေရာတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော ကျမ်းများက ကျောင်းဝင်းများ ငြိမ်သက်ပြီးနောက်တွင်ပင် ဝိဟာရများ၏ ပညာကို အသက်ဝင်စေခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုမှစ၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိ လေ့လာခဲ့သော နာလန္ဒာ၏ ပျက်စီးနေသော အကြွင်းအကျန်များကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီး၊ ဖူးမျှော်သူများနှင့် ပညာရှင်များသည် ယနေ့ထိ ၎င်း၏ ဝင်းများတစ်လျှောက် လမ်းလျှောက်ဆဲ ဖြစ်သည်။