ਸ਼ਨੀ ਚਾਲੀਸਾ

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਜੈ, ਜੈ! ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ; ਹੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਹਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੋ।

ਕਿਰਪਾਲੂ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਜੈ, ਜੈ! ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੈ।

ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਂਵਲਾ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਰਤਨ-ਜੜਿਤ ਮੁਕਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚਮਕੀਲੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਮੱਥਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਰੜੀਆਂ ਭਰਵੱਟੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਮਕਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਿੰਗਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਛਾਇਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਯਮ, ਕੋਣਸਥ, ਰੌਦਰ — ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

ਸੌਰੀ, ਮੰਦ, ਸ਼ਨੀ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ; ਸੂਰਜ (ਭਾਨੂ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸਭ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਭੂ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਨ-ਹੀਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਘਾਹ ਦੀ ਤੀਲੀ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਲੀ ਨੂੰ ਪਰਬਤ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਨਵਾਸ ਮਿਲਿਆ — ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਧੁੰਦਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿਰਨ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ) ਹਰੇ ਗਏ।

ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।

ਰਾਵਣ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਗੜ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੋਰ ਵਧਾ ਲਈ।

ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੰਕਾ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਬਜਰੰਗਬਲੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਦਾ ਨਗਾਰਾ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ।

ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ; ਚਿਤਰਿਆ ਮੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਨਿਗਲ ਗਿਆ।

ਨੌਂ ਲੱਖ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਕੀਮਤੀ ਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਰੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੈ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਤੋੜੇ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਦਸ਼ਾ ਵਿਖਾਈ ਗਈ, ਤੇਲੀ ਦੇ ਘਰ ਕੋਹਲੂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੀਪਕ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੇਚੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਇੱਕ ਅਛੂਤ ਦੇ ਘਰ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਰਹੇ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪਰੀਖਿਆ ਆਈ — ਭੁੰਨੀ ਹੋਈ ਮੱਛੀ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਈ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੋਬ ਦਿੱਤਾ।

ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਗੌਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਗਣੇਸ਼) ਦਾ ਸਿਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ।

ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ; ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਚੀਰ-ਹਰਨ ਤੋਂ ਮਸਾਂ ਬਚੀ।

ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।

ਝੱਟ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਏ।

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਬੇਨਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ।

ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਜੀਵ ਹਨ: ਹਾਥੀ, ਗਧਾ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਕੁੱਤਾ ਆਦਿ।

ਗਿੱਦੜ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਹਨ — ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਫਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਗਧੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਗਿੱਦੜ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹਿਰਨ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਨ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕੁੱਤੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਚੋਰੀ ਆਦਿ ਦਾ ਭਾਰੀ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ «ਪੈਰਾਂ» ਦੇ ਨਾਂ ਇਹ ਹਨ: ਸੋਨਾ, ਲੋਹਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ।

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਧਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪੈਰ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਸੋਨੇ ਦਾ ਪੈਰ ਹਰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾੜੀ ਗ੍ਰਹਿ-ਦਸ਼ਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।

ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਦੈਵੀ ਲੀਲਾ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ,

ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੇਵਕ ਰਾਮ ਸੁੰਦਰ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਦਾ ਚਾਨਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਦੇਵ ਦਾ ਇਹ ਪਾਠ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਵਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਜੋ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।