Bharat Devotion
Embroidered artwork for महामङ्गल सूत्त (मङ्गल सूत्र): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

महामङ्गल सूत्त (मङ्गल सूत्र)

सुत्तहरूथेरवादगौतम बुद्ध

महामङ्गल सूत्त (मङ्गल सूत्र)

यो बुद्धद्वारा प्रदान गरिएको एक प्रसिद्ध सूत्र हो, जसमा सबैभन्दा उच्च मङ्गल (शुभ) का ३८ वटा अभ्यासहरू वर्णन गरिएको छ। यसले मानिसलाई सुरक्षा, शान्ति र समृद्धिको मार्ग देखाउँदछ।

श्लोक

एवं मे सुतं: एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे। अथ खो अञ्ञतरा देवता अभिक्कन्ताय रत्तिया अभिक्कन्तवण्णा केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता खो सा देवता भगवन्तं गाथाय अज्झभासि:
Evam me sutam: Ekam samayam bhagava savatthiyam viharati jetavane anathapindikassa arame. Atha kho anyatara devata abhikkantaya rattiya abhikkantavanna kevalakappam jetavanam obhasetva yena bhagava tenupasankami; Upasankamitva bhagavantam abhivadetva ekamantam atthasi. Ekamantam thita kho sa devata bhagavantam gathaya ajjhabhasi:

मैले यसरी सुनेको छु: एक समय भगवान् सावत्थीमा जेतवनको अनाथपिण्डिकको आराममा बास गर्दै थिए। त्यसपछि एक देवी, रातिको सुन्दर समयमा, आफ्नो अद्भुत तेजले सारा जेतवनलाई प्रकाशित गर्दै, भगवान्कहाँ आइन्। उनी भगवान्लाई अभिवादन गरी एकातिर उभिइन्। एकातिर उभिएर त्यो देवीले भगवान्लाई गाथामा यसरी सम्बोधन गरिन्:

श्लोक 1

"बहू देवा मनुस्सा च, मङ्गलानि अचिन्तयुं; आकङ्खमाना सोत्थानं, ब्रूहि मङ्गलमुत्तमं।"
Bahu deva manussa cha, mangalani achintayum; Akankhamana sotthanam, bruhi mangalamuttamam.

"धेरै देवता र मानिसहरूले कल्याणका उपायहरू सोचेका छन्; सुख-शान्ति चाहनेहरू, कृपया उत्तम मङ्गल बताउनुहोस्।"

श्लोक 2

असेवना च बालानं, पण्डितानञ्च सेवना; पूजा च पूजनीयानं, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Asevana cha balanam, panditanancha sevana; Puja cha pujaniyanam, etam mangalamuttamam.

मूर्खहरूको संग नगर्नु, विद्वान्हरूको संग गर्नु, र पूजनीय व्यक्तिहरूको सम्मान गर्नु—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 3

पतिरूपदेसवासो च, पुब्बे च कतपुञ्ञता; अत्तसम्मापणिधि च, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Patirupadesavaso cha, pubbe cha katapunyata; Attasammapanidhi cha, etam mangalamuttamam.

उपयुक्त ठाउँमा बास गर्नु, अघिल्लो जीवनमा गरेका पुण्यहरू, र आफ्नो मनलाई सही मार्गमा लगाउनु—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 4

बाहुसच्चञ्च सिप्पञ्च, विनयो च सुसिक्खितो; सुभासिता च या वाचा, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Bahusaccancha sippancha, vinayo cha susikkhito; Subhasita cha ya vacha, etam mangalamuttamam.

धेरै शास्त्रको ज्ञान, कलाको सिप, राम्ररी सिकेको अनुशासन, र सुन्दर बोली—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 5

मातापितु उपट्ठानं, पुत्तदारस्स सङ्गहो; अनाकुला च कम्मन्ता, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Matapitu upatthanam, puttadarassa sangaho; Anakula cha kammanta, etam mangalamuttamam.

आमा-बुवाको सेवा, पति-पत्नी र सन्तानको हेरचाह, र निर्दोष कामहरू—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 6

दानञ्च धम्मचरिया च, ञातकानञ्च सङ्गहो; अनवज्जानि कम्मानि, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Danancha dhammachariya cha, nyatakanancha sangaho; Anavajjani kammani, etam mangalamuttamam.

दान, धार्मिक आचरण, नातेदारहरूको सहयोग, र निष्कलङ्क कर्महरू—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 7

आरती विरती पापा, मज्जपाना च संयमो; अप्पमादो च धम्मेसु, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Arati virati papa, majjapana cha samyamo; Appamado cha dhammesu, etam mangalamuttamam.

पापबाट अलग हुनु र त्याग्नु, मदिरापानको रोकथाम, र धर्ममा प्रमाद नगर्नु—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 8

गारवो च निवातो च, सन्तुट्ठि च कतञ्ञुता; कालेन धम्मस्सवनं, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Garavo cha nivato cha, santutthi cha katanyuta; Kalena dhammassavanam, etam mangalamuttamam.

सम्मान, नम्रता, सन्तोष, कृतज्ञता, र उपयुक्त समयमा धर्मको सुनाइ—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 9

खन्ती च सोवचस्सता, समणानञ्च दस्सनं; कालेन धम्मसाकच्छा, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Khanti cha sovacassata, samanannancha dassanam; Kalena dhammasakaccha, etam mangalamuttamam.

सहनशीलता, कोमलता, साधुहरूको दर्शन, र उपयुक्त समयमा धर्मको चर्चा—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 10

तपो च ब्रह्मचरियञ्च, अरियसच्चान दस्सनं; निब्बानसच्छिकिरिया च, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Tapo cha brahmacariyancha, ariyasaccana dassanam; Nibbanasacchikiriya cha, etam mangalamuttamam.

तप, ब्रह्मचर्य, आर्य सत्यहरूको दर्शन, र निर्वाणको प्रत्यक्ष अनुभूति—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 11

फुट्ठस्स लोकधम्मेहि, चित्तं यस्स न कम्पति; असोकं विरजं खेमं, एतं मङ्गलमुत्तमं।
Phutthassa lokadhammehi, chittam yassa na kampati; Asokam virajam khemam, etam mangalamuttamam.

संसारिक धर्महरूले छोइँदा जसको मन डगमगाउँदैन, शोकरहित, निर्मल, र सुरक्षित—यो नै उत्तम मङ्गल हो।

श्लोक 12

एतादिसानि कत्वान, सब्बत्थमपराजिता; सब्बत्थ सोत्थिं गच्छन्ति, तं तेसं मङ्गलमुत्तमन्"ति।
Etadisani katvana, sabbatthamaparajita; Sabbattha sotthim gacchanti, tam tesam mangalamuttamam.

यस्तो गरेपछि, सबै ठाउँमा अपराजित भई, सबै ठाउँमा कुशलतापूर्वक जान्छन्—यो नै तिनीहरूको उत्तम मङ्गल हो।"

श्लोक 13

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)

Best Time (Muhurta)

Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)

Sacred Offerings

Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home

पृष्ठभूमि

यो सूत्र थेरवाद बौद्ध परम्पराको पवित्र ग्रन्थ त्रिपिटक (पालि भाषाको ग्रन्थ) मा पर्छ। यसलाई विशेष गरी मङ्गलपूजा, शुभ अवसर र नयाँ कार्यको सुरुवातमा पाठ गरिन्छ, किनकि यसले जीवनमा सफलता र खुशी ल्याउने विश्वास गरिन्छ।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Attributed to the Buddha

Attributed to the Buddha का थप रचनाहरू

सात बोज्झङ्ग सुत्तप्रकीर्णक वग्ग: विविध उपदेश (गाथा २९०–३०५)

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

मङ्गल सुत्तको परिचय

यो सुत्त (सूत्र) भगवान् बुद्धले सावत्थी शहरको जेतवन विहारमा दिएको उपदेश हो। यसलाई बौद्ध धर्मको सबैभन्दा लोकप्रिय र महत्त्वपूर्ण सूत्रहरूमध्ये एक मानिन्छ।

प्रश्नको शुरुआत

एक देवताले रातिको समयमा भगवान् बुद्धकहाँ आएर मानव र देवताहरूले कल्याण (सौभाग्य/मङ्गल) का लागि चिन्तन गरेको बताउँदै 'उत्तम मङ्गल के हो?' भनी सोधेको थियो। यही प्रश्नको उत्तरमा बुद्धले यी १२ गाथाहरू सुनाए।

३८ वटा मङ्गल

यस सूत्रमा मोटामोटी ३८ वटा फरक-फरक 'मङ्गल' (आशीर्वाद वा शुभ गुण) को वर्णन गरिएको छ। यी मङ्गलहरू बालकहरूको संगत नगर्नेदेखि लिएर निर्वाणको प्राप्तिसम्मका विभिन्न तहहरूमा फैलिएका छन्।

व्यावहारिक जीवनको लागि मार्गदर्शन

यस सूत्रले दार्शनिक अवधारणा मात्र नभई दैनिक जीवनका लागि स्पष्ट निर्देशन दिन्छ – जस्तैः आमाबाबुको सेवा, सन्तान र पतिपत्नीको हेरचाह, र कर्ममा परिशुद्धता। यो बौद्ध जीवनशैलीको एक व्यावहारिक हातेपुस्तिका जस्तै हो।

बौद्ध परम्परामा स्थान

'मङ्गल सुत्त' लाई पाली भाषाको सुत्तपिटक (बुद्धका उपदेशहरूको संग्रह) अन्तर्गत खुद्दक निकायमा राखिएको छ। यो परित्त (सुरक्षाको लागि पाठ) को रूपमा पनि प्रसिद्ध छ र थाइल्याण्ड, म्यानमार, श्रीलङ्का, नेपाल लगायतका देशहरूमा विशेष समारोहहरूमा सुनाइन्छ।

अन्तिम उत्तम मङ्गल

पछिल्लो गाथाले सबैभन्दा उच्च मङ्गल के हो भनेर बताउँछ – संसारका उतारचढावहरूले मनलाई नडुल्याउने, शोकरहित, निर्मल र सुरक्षित अवस्था, जसलाई निर्वाणको प्राप्ति भनिन्छ। यो सूत्रको मुख्य लक्ष्य नै यही अन्तिम मोक्षतर्फ उन्मुख गराउनु हो।

#Buddhism#Pali Canon#Mangala Sutta#Paritta#Theravada#Blessings
Buddha का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Buddha

Buddha का सबै पाठ हेर्नुहोस् →
मन्त्रहरू

अमिताभ बुद्धलाई नमन

नमोऽमिताभ बुद्धाय: अमिताभ बुद्ध, अनन्त प्रकाशके बुद्धलाई, सुखावतीव्यूह परम्पराबाट लिइएको एक संक्षिप्त संस्कृत प्रणाम।

1 verse
मन्त्रहरू

भैषज्यगुरु (औषधि बुद्ध) को हृदय मन्त्र

यो मन्त्र महायान बौद्ध परम्परको भैषज्यगुरु (औषधि बुद्ध) सँग सम्बन्धित छ, जसलाई उपचारका देवता मानिन्छ। परम्परागत रूपमा यसलाई बिरामीको निको हुन, मानसिक पीडा कम गर्न र आध्यात्मिक शुद्धिका लागि जप्ने गरिन्छ। मन्त्रको सुरुमा रहेको 'तद्यथा' ले 'यसरी' भन्ने अर्थ दिन्छ, र अन्त्यको 'स्वाहा' मन्त्र समाप्त गर्ने पवित्र शब्द हो। यो मन्त्र ध्यान गर्दा वा विशेष अनुष्ठानमा उच्चारण गरिन्छ।

1 verse
मन्त्रहरू

वज्रसत्त्वको एकसय अक्षरको मन्त्र

यो नकारात्मक कर्म र मानसिक मलीनतालाई शुद्ध गर्न जपिने एक पवित्र बौद्ध मन्त्र हो। यसले वज्रसत्त्वलाई आह्वान गर्दछ, जो मनको शुद्ध, अविनाशी प्रकृतिको प्रतिनिधित्व गर्दछ, ताकि अवरोधहरू पन्छाउन सकियोस् र आध्यात्मिक सिद्धि प्राप्त होस्।

1 verse
पूजा ग्रन्थहरू

बौद्ध आठ शील (अट्ठसील)

यो बौद्ध धर्मका आठ नैतिक नियमहरू (अट्ठसील) को संग्रह हो, जसलाई साधकहरूले आफ्नो मन र शरीरलाई संयमित र शुद्ध राख्न पालन गर्छन्। यसले अहिंसा, सत्य, ब्रह्मचर्य, र मादक पदार्थबाट टाढा रहने जस्ता गुणहरूको विकासमा सहयोग पुर्याउँछ।

8 verses

बौद्ध धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्

करणीय मेत्त सूत्र

कारणीय मेत्त सूत्र (सुत्तनिपात 1.8): यो बुद्धको महान् उपदेश हो जसमा सबै प्राणीहरूप्रति असीम मैत्री भावना विकास गर्न भनिएको छ। यो सूत्र रक्षा र आशीर्वाद प्राप्तिको लागि नियमित रूपमा पढ्ने गरिन्छ।

10 verses

सात बोज्झङ्ग सुत्त

गिलान सुत्तहरू (संयुक्त निकाय 46.14-16): गम्भीर रूपमा बिरामी व्यक्तिहरूलाई निको गर्नका लागि पाठ गरिने जागृतिका सात कारकहरू, बुद्ध स्वयम् सहित।

58 verses

रतन सुत्त (रत्न सूत्र)

रतन सुत्त (खु.पा. ६, सु.नि. २.१): वैशाली नगरमा महामारी र भयको समयमा बुद्धले तीन रत्नहरूमाथि दिनुभएको रक्षाको सूत्र।

17 verses

प्रज्ञापारमिता हृदय सूत्र

हृदय सूत्र: अवलोकितेश्वर शारिपुत्रलाई कहन्छन कि रूप शून्यता हो र शून्यता रूप हो, र सूत्र 'गते गते पारगते' मन्त्रमा समाप्त हुन्छ।

10 verses

तीन शरण (त्रिशरण)

यो बौद्ध धर्मको एउटा मूलभूत प्रार्थना हो, जहाँ भक्तजनले बुद्ध, धम्म र सङ्घलाई आफ्नो शरणको रूपमा लिने वाचा गर्दछन्। यसलाई तीन पटक दोहोर्याएर भनिन्छ, जसले गहिरो श्रद्धा र समर्पणलाई जनाउँछ।

3 verses

त्रिशरण र पञ्चशील

यो बौद्ध धर्मको एक मुख्य प्रार्थना हो, जसमा व्यक्तिले बुद्ध, धर्म र संघ (तीन शरण)मा आश्रय लिन्छ र पाँच नैतिक नियमहरू (पञ्चशील) पालन गर्ने वचन दिन्छ। यो पाठ पारंपरिक रूपमा पाली भाषामा रचिएको छ र बौद्ध अनुयायी, विशेषकर थेरवाद परम्परामा, दैनिक प्रार्थना वा किसिम-किसिमको धार्मिक अनुष्ठानको शुरुआतमा तीन बार दोहराइन्छ।

8 verses

सम्बन्धित शिक्षाहरू

उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित

बौद्ध धर्मसात बोज्झङ्ग सुत्तबौद्ध धर्मजयमङ्गल अट्ठगाथा (बुद्धको विजय मङ्गल गाथा)बौद्ध धर्मभगवान बुद्धको नौ गुण (इति पि सो)बौद्ध धर्मकरणीय मेत्त सूत्रबौद्ध धर्मरतन सुत्त (रत्न सूत्र)