ਅਜੀਅ-ਸੰਤਿ-ਸਮੁਦਭਵ ਸਤੋਤਰ
ਇਹ ਇੱਕ ਜੈਨ ਭਗਤੀ ਗੀਤ (ਸਤੋਤਰ) ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਅਜੀਅ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸੰਤਿ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉੱਤਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਮੈਂ ਅਜਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਜਿਣਵਰ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੇੜੀ ਅਤੇ ਤਾਰਨਹਾਰ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਹੇ ਅਜਿਤ ਜਿਣਵਰਿੰਦ, ਜਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ ਹੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਿਣਵਰਿੰਦ, ਦੇਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਮਹਾਨ ਭਵਯ, ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ ਹੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਅਜਿਤ ਜਿਣਵਰਿੰਦ, ਜਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਮੈਂ ਜਿਣਵਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਿਣਵਰਿੰਦ, ਦੇਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਮਹਾਨ ਭਵਯ, ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਮੈਂ ਜਿਣਵਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਹੇ ਅਜਿਤ ਜਿਣਵਰਿੰਦ, ਜਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿਮਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਜਿਨੇਂਦਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ (ਉੱਚ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਮੈਂ ਅਜਿੱਤ ਜਿਨੇਂਦਰ ਦੇਵ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੇਵ (ਆਦਿਨਾਥ) ਹਨ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਤਾ ਜਿਨੇਂਦਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ (ਉੱਚ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਮੈਂ ਅਜਿੱਤ ਜਿਨੇਂਦਰ ਦੇਵ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਆਦਿਨਾਥ) ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਤਾ ਜਿਨੇਂਦਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ (ਉੱਚ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਤੀਰਥੰਕਰ ਅਜੀਅ (ਅਜਿਤ) ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸੰਤਿ (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੇ। ਇਸਦਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜੈਨ ਭਗਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Acharya Nandisena
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾ
ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ (ਅਰਧਮਾਗਧੀ) ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਜੈਨ ਆਗਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪਦ ਵਿੱਚ 'ਅਜਿਅ' (ਅਜੀਤ) ਅਤੇ 'ਸੰਤਿ' (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਟੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਉਸਤਤਿ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜਾ ਢਾਂਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਟੀਰਥੰਕਰ ਅਜੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ
ਅਜੀਤ ਦੂਜੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਟੀਰਥੰਕਰ ਹਨ। ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ। ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਜਿਣ-ਵਰ-ਵ੍ਰਸਭ' (ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਲ਼ਦ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਭਵ-ਸਾਗਰ ਦਾ ਰੂਪਕ
'ਭਵ-ਸਾਯਰ-ਤਾਰਣ-ਮੱਤਣੋ' (ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੇੜੀ) ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਜੈਨ ਰੂਪਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਟੀਰਥੰਕਰ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਓ
ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ 11 ਪਦ (ਵਰਸ) ਹਨ, ਜੋ ਬਾਰੀ-ਬਾਰੀ ਅਜੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਪਦ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ 2-10 ਪਦ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਹਰਾਓ ਜੈਨ ਮੰਤਰ-ਜਪ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ
ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਨਵਕਾਰ ਮੰਤਰ (ਪੰਚ-ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ) ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਟੀਰਥੰਕਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਅਜਿਅ-ਸੰਤਿ-ਸਤੁਤਿ' ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ