ਪਸਾਯਦਾਨ (ਸੰਤ ਗਿਆਨਦੇਵ ਦੀ ਸਰਬ-ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ)
ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਗਿਆਨਦੇਵ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਅਸੀਸ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਵਧੇ, ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੂਰ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਤੁਕਾਂ
ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਕ-ਯੱਗ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਸਾਇ-ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਵਧੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ-ਰੂਪੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਸਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਡਲੀਆਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਇਹ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਚੇਤਨ-ਚਿੰਤਾਮਣੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਚੰਦਰਮਾ ਜੋ ਦਾਗ਼-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਜੋ ਤਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਦਾ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ ਬਣਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਅਤੇ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਉਪਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਪਸਾਇ-ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਜਞਾਨਦੇਵ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ 'ਪਸਾਯਦਾਨ' (ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਦਾਨ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਤ ਗਿਆਨਦੇਵ (ਜਞਾਨੇਸ਼ਵਰ) ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 'ਜਞਾਨੇਸ਼ਵਰੀ' (ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਉੱਤੇ ਟੀਕਾ) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁਖ, ਮੈਤਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Sant Dnyaneshwar · Medieval Warkari Poet-Saint · 13th century, Maharashtra
A Marathi philosopher-saint who, tradition holds, composed the Dnyaneshwari — a celebrated Marathi commentary on the Bhagavad Gita — in his teens. He is considered a foundational figure of the Warkari (Vitthal-devotee) tradition of Maharashtra, and his Pasaydan is recited to this day as a universal prayer for the wellbeing of all beings.
Sant Dnyaneshwar ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਦਰਭ
ਇਹ ‘ਪਸਾਇਦਾਨ’ (ਪਸਾਅ + ਦਾਨ = ਕਿਰਪਾ-ਦਾਨ) ਸੰਤ ਜਞਾਨੇਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ‘ਜਞਾਨੇਸ਼ਵਰੀ’ (ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਉੱਤੇ ਮਰਾਠੀ ਟੀਕਾ) ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 9 ਛੰਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ 8 ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹਨ ਅਤੇ 9ਵਾਂ ਰਚਣਹਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਰਚਣਹਾਰ
ਇਸ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਸੰਤ ਜਞਾਨੇਸ਼ਵਰ (1275–1296) ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਜ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ‘ਜਞਾਨੇਸ਼ਵਰੀ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਖਰੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ’ (ਜਗਤ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ) ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ।
ਭਾਵ-ਸਾਰ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ – ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਹੋਣ, ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਧੇ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲੇ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਵਿਸ਼ਵ-ਕਲਿਆਣ’ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਕ-ਭਾਸ਼ਾ
ਛੰਦ 4-6 ਵਿੱਚ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਚਿੰਤਾਮਣੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮੁੰਦਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਪ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਤ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਰਾਠੀ ਭਗਤੀ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ
‘ਪਸਾਇਦਾਨ’ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾਇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
Vitthal
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ