श्री साई चालीसा

प्रथमं साईंचरणयोः स्वशिरः नमामि। कथं शिर्डी साईं आगतः, सर्ववृत्तान्तं कथयामि॥

माता पिता च के, इति न केनापि ज्ञातम्। कुत्र साईं जन्म धृतवान्, प्रश्नः पहेलीवत् अभूत्॥

केचन वदन्ति अयोध्यायाः रामचन्द्रभगवान् अयम्। केचन वदन्ति साईंबाबा पवनपुत्रहनुमान् अयम्॥

केचन वदन्ति मङ्गलमूर्तिः श्रीगजाननः साईं। केचन वदन्ति गोकुलमोहनः देवकीनन्दनः साईं॥

शङ्करं मन्यमानाः भक्ताः बहवः बाबं भजन्ते। केचन वदन्ति दत्तावतारः, पूजां साईं कुर्वन्ति॥

यत्किञ्चित् मानयत तम्, परं साईं सत्यभगवान्। महादयालुः दीनबन्धुः, कति जीवनदानं दत्तवान्॥

बहुवर्षपूर्वकालस्य घटनाम्, वः कथयिष्यामि। कस्यचित् भाग्यशालिनः शिर्ड्यां विवाहयात्रा आगता॥

तेन सह आगतः बालकः एकः अतिसुन्दरः। आगत्य तत्रैव न्यवसत्, पावनं शिर्डीनगरम् अकरोत्॥

बहूनि दिनानि भ्रमन्, भिक्षां द्वारे द्वारे अयाचत। ईदृशीं लीलाम् दर्शितवान्, या जगति अमरा अभवत्॥

यथा यथा वयः वर्धितम्, तथा तथा शानः वर्धितः। गृहे गृहे नगरे साईंबाबस्य गुणगानम् अभवत्॥

दिग्दिगन्ते गुञ्जितुम् आरब्धम् ततः साईंजी नाम। दीनदुखिनः रक्षणम् एव बाबस्य कार्यम् अभवत्॥

बाबचरणौ गत्वा यः वदति अहं निर्धनः। तस्मिन् एव दया भवति, दुःखबन्धनानि विलीयन्ते॥

कदाचित् कश्चित् भिक्षाम् अयाचत, देहि बाब मम सन्तानम्। एवमस्तु इति उक्त्वा साईं वरदानम् ददाति स्म॥

स्वयम् दुःखी बाबः भवति स्म, दीनदुखिनः दशाम् दृष्ट्वा। अन्तःकरणं श्रीसाईंस्य सागरवत् विशालम् अभवत्॥

भक्तः एकः मद्रासी आगतः, गृहस्य अतिधनवान्। मालखजानम् अत्यधिकम् तस्य, केवलं सन्तानः न आसीत्॥

आरब्धः मनयितुम् साईंनाथम्, बाब मयि दयां कुरु। झञ्झया झङ्कृताम् नावम् त्वम् एव माम् पारं कुरु॥

कुलदीपकस्य अभावे व्यर्था धनमाया। अद्य भिक्षुकः भूत्वा बाब शरणम् तव आगतः॥

देहि मम पुत्रदानम्, ऋणी भविष्यामि जीवनम्। अन्यस्य आशा न मम, केवलं विश्वासः त्वयि॥

अनुनयविनयम् बहु कृतवान्, चरणयोः शिरः निधाय। तदा प्रसन्नः भूत्वा बाबः दत्तवान् भक्ताय आशीषम्॥

अल्लाहः भलं करिष्यति तव, पुत्रजन्म भविष्यति तव गृहे। कृपा भविष्यति त्वयि तस्मिन् बालके च॥

अद्यापि न केनापि प्राप्तः साईंकृपायाः पारः। पुत्ररत्नम् दत्त्वा मद्रासिने धन्यम् कृतवान् तस्य संसारम्॥

तन्मनः यः भजति तस्य जगति उद्धारः भवति। सत्ये आञ्चः नास्ति, सदा मिथ्यायाः पराजयः भवति॥

अहं सदा तस्य आश्रये, सदा तस्य दासः भविष्यामि। साईंसदृशः प्रभुः प्राप्तः, एतावती एव आशा न्यूना किम्॥

मम अपि एकः दिनः एवमासीत्, रोटिका न प्राप्ता। शरीरे वस्त्रम् दूरम् आसीत्, केवलं लघु लङ्गोटी शेषा॥

नदी सम्मुखे अपि अहं पिपासितः एव आसम्। दुर्दिनम् मम उपरि दावाग्निम् वर्षयति स्म॥

पृथिव्याः अतिरिक्तं जगति मम किमपि आश्रयः न आसीत्। भिक्षुकः भूत्वा जगति द्वारे द्वारे आघातम् अखादम्॥

एवं सति एकः मित्रः मिलितः यः परमभक्तः साईंस्य। जञ्जालैः मुक्तः परम् अस्मिन् जगति सः मामिव आसीत्॥

बाबदर्शनाय उभौ मिलित्वा विचारम् कृतवन्तौ। साईंसदृशदयामूर्तेः दर्शनाय तत्परौ अभवताम्॥

पावनशिर्डीनगरीम् गत्वा मत्तवाहिनीम् मूर्तिम् दृष्टवान्। धन्यः जन्मः अभवत् यतः साईंस्वरूपम् दृष्टवान्॥

यतः दर्शनम् कृतम्, दुःखम् सर्वम् काफूरः अभवत्। सङ्कटाः सर्वे नष्टाः, विपदाम् अन्तः अभवत्॥

मानम् सम्मानम् च प्राप्तम्, भिक्षायाम् बाबतः। प्रतिबिम्बिताः अभवम् जगति, साईंआभया॥

बाबः सम्मानम् दत्तवान्, मानम् दत्तवान् अस्मिन् जीवने। एतस्य आश्रयम् गृहीत्वा हसन् गमिष्यामि जीवने॥

साईंलीलायाः मम मनसि ईदृशः प्रभावः अभवत्। लक्ष्यते जगति कणे कणे यथा सः व्याप्तः अस्ति॥

काशीरामः बाबभक्तः अस्मिन् शिर्डी न्यवसत्। अहं साईंस्य साईं मम, इति सः लोकाय कथयति स्म॥

सीकरः स्वयम् वस्त्रम् विक्रीणाति स्म, ग्रामे नगरे बाजारेषु। झङ्कृता तस्य हृत्तन्त्री आसीत्, साईंझङ्कारेषु॥

स्तब्धा निशा आसीत्, सुप्ताः आसन्, रजन्याः आञ्चले चन्द्रताराः। न दृश्यते स्म हस्तः हस्ताय तिमिरात्॥

वस्त्रम् विक्रीय प्रत्यागच्छति स्म, हा हाटतः काशी। विचित्रः महान् संयोगः यत् तस्मिन् दिने एकाकी आगच्छत्॥

मार्गे स्थिताः भूत्वा तम् अवरुद्धवन्तः कुटिलाः अन्यायिनः। मारयत छिन्नत लुण्ठत अस्य इति ध्वनिः श्रुता॥

लुण्ठित्वा प्रहृत्य तम् ततः कुटिलाः पलायिताः। आघातैः मर्माहतः सः संज्ञाम् हृतवान्॥

बहुकालम् सः तत्रैव पतितः आसीत् तस्मिन् अवस्थायाम्। ज्ञायते कदा किञ्चित् चेतनः अभवत् तस्य कस्याञ्चित् निमेषे॥

अजानतः एव तस्य मुखात् निःसृतः साईं। यस्य प्रतिध्वनिः शिर्ड्याम् बाबेन श्रुता॥

क्षुब्धः अभवत् तस्य मनः, बाबः विकलः अभवत्। लक्ष्यते यथा घटना सर्वा तस्य सम्मुखे घटिता॥

उन्मादीव इतः ततः बाबः भ्रमितुम् आरब्धः। सम्मुखम् यत् किञ्चित् आगतम् तत् पातयितुम् आरब्धः॥

प्रज्वलितेषु अङ्गारेषु बाबः स्वहस्तम् प्रक्षिप्तवान्। सशङ्किताः सर्वे तत्र अभवन्, दृष्ट्वा ताण्डवनृत्यम् निरालम्॥

अबोधयन् सर्वे जनाः यत् कश्चित् भक्तः सङ्कटे पतितः। क्षुब्धाः स्थिताः सर्वे तत्र, विस्मये पतिताः॥

तम् रक्षितुम् एव बाबः अद्य विकलः अस्ति। तस्य एव पीडया पीडितम् तस्य अन्तःस्थलम् अस्ति॥

एतस्मिन् एव विधिः स्वाम् विचित्रताम् दर्शितवान्। दृष्ट्वा याम् जनतायाः श्रद्धासरिता लहरिता॥

संज्ञाहीनम् भक्तम् गृहीत्वा एका गाडी तत्र आगता। सम्मुखे स्वभक्तम् दृष्ट्वा साईंनेत्रे अश्रुपूर्णे अभवताम्॥

शान्तः धीरः गम्भीरः सिन्धुसदृशः बाबस्य अन्तःस्थलः। अद्य न ज्ञायते किमर्थम् पुनः पुनः चञ्चलः अभवत्॥

अद्य दयामूर्तिः स्वयम् उपचारी अभवत्। भक्ताय अद्य देवः प्रतिहारी अभवत्॥

अद्य भक्तेः विषमपरीक्षायाम् काशी सफलः अभवत्। तस्य दर्शनाय नगरनिवासिनः उम्मिलिताः अभवन्॥

यदा यत्र कश्चित् भक्तः सङ्कटे पतति। तस्य रक्षणाय बाबः क्षणेन आगच्छति॥

युगयुगस्य सत्यम् एतत्, न कोऽपि नवीनः कथा। आपद्ग्रस्तः भक्तः यदा भवति, आगच्छति स्वयम् अन्तर्यामी॥

भेदभावात् परः पुजारी मानवतायाः साईं। यावन्तः प्रियाः हिन्दुमुस्लिमाः, तावन्तः सिक्ख ईसाई च॥

भेदभावः मन्दिरमस्जिदयोः भग्नः बाबेन। रामरहीम सर्वे तस्य, कृष्णकरीम अल्लाहताला च॥

घण्टायाः प्रतिध्वनिना गुञ्जितः मस्जिदस्य कोणः कोणः। मिलिताः परस्परम् हिन्दुमुस्लिमाः, प्रेम वर्धितम् दिने दिने द्विगुणम्॥

चमत्कारः कियान् सुन्दरः, परिचयः अनेन शरीरेण दत्तः। नीमकटुतायाम् अपि माधुर्यम् बाबः पूरितवान्॥

सर्वेभ्यः स्नेहः दत्तः साईंन, सर्वेभ्यः समतुल्यम् प्रेम कृतम्। यत् येन इच्छितम्, बाबः तस्मै तत् दत्तवान्॥

ईदृशस्नेहशीलभाजनस्य नाम सदा यः जपति। पर्वतसदृशः दुःखः अपि क्षणेन अपगच्छति॥

साईंसदृशः दाता वयम् अरे न दृष्टः कश्चित्। यस्य केवलदर्शनेन सर्वाः विपदः दूराः अभवन्॥

शरीरे साईं, मनसि साईं, साईं साईं भजत। स्वशरीरस्य सुधिबुधिम् त्यक्त्वा तस्य सुधिं कुरुत॥

यदा त्वम् स्वसुधिम् त्यक्त्वा बाबस्य सुधिं करिष्यसि। रात्रिदिवम् बाब बाब इति एव त्वम् रटिष्यसि॥

तदा बाबः अरे विवशः भूत्वा तव सुधिं ग्रहीतुम् एव भविष्यति। तव प्रत्येकम् इच्छाम् बाबः पूर्णाम् करिष्यति॥

वनम् वनम् भ्रम मा पागल, अन्यत्र अन्वेषयन् बाबम्। एकत्र केवलम् शिर्ड्याम् त्वम् प्राप्स्यसि बाबम्॥

धन्यः जगति प्राणी सः यः बाबम् प्राप्तवान्। दुःखे सुखे प्रहराष्ट्रम् अपि साईंस्य एव गुणम् गायति॥

पतन्तु सङ्कटानाम् पर्वताः, चाहे विद्युत् एव पततु। साईंनाम गृहीत्वा सदा त्वम् सर्वेषाम् सम्मुखे स्थिरः भव॥

अस्य वृद्धस्य करामातम् श्रुत्वा त्वम् विस्मितः भविष्यसि। स्तब्धाः अभवन् श्रुत्वा यम्, कति चतुराः सुजानाः॥

एकदा शिर्ड्याम् साधुः ढोंगी कश्चित् आगतः। भोलीभाली नगरनिवासिनीम् जनताम् भ्रमितवान्॥

जडीबूटीः दर्शयित्वा तत्र भाषणम् कर्तुम् आरब्धः। वक्तुम् आरब्धः शृणुत श्रोतारः, गृहम् मम वृन्दावनम्॥

औषधिः मम समीपे एका, अद्भुता च अस्याम् शक्तिः। अस्याः सेवनेन एव दुःखात् मुक्तिः भवति॥

यदि मुक्ताः भवितुम् इच्छथ सङ्कटात् रोगात् च। तर्हि मम नम्रम् निवेदनम्, प्रति नरम् प्रति नारीम् च॥

गृह्णीत क्रीणीत एनाम्, अस्याः सेवनविधयः न्याराः। यद्यपि तुच्छा वस्तुः एषा, गुणाः अस्याः अतिभाराः॥

ये सन्ततिहीनाः अत्र यदि मम औषधिम् खादन्ति। पुत्ररत्नम् प्राप्नुवन्ति, अरे ते मुखमागतम् फलम् प्राप्नुवन्ति॥

मम औषधिम् यः न क्रीणाति, जीवनम् पश्चात्तापम् करिष्यति। मत्सदृशः प्राणी कदाचित् अरे अत्र आगमिष्यति॥

जगत् द्विदिनस्य मेलः, मौजशौकम् अपि कुरुत। यदि अनेन सर्वम् प्राप्यते, तर्हि एनम् अपि गृह्णीत॥

विस्मयः वर्धितः जनतायाः, दृष्ट्वा अस्य कारस्तानीम्। प्रमुदितः सः अपि मनसि एव आसीत्, दृष्ट्वा जनानाम् नादानीम्॥

वार्ताम् श्रावयितुम् बाबाय एकः सेवकः धावित्वा गतः। श्रुत्वा भ्रुकुटिः तनिता, विस्मरणम् गतम् सर्वम् विवेकम्॥

आज्ञा दत्ता सेवकाय, सत्वरम् दुष्टम् गृहीत्वा आनय। अथवा शिर्डीसीमायाः कपटिनम् दूरम् प्रेषय॥

मम सति भोलीभालीम् शिर्डीजनताम्। कः नीचः एवम् यः साहसम् करोति छलितुम्॥

क्षणेन एवम् ढोंगिनम् कपटिनम् नीचम् लुटेरम् च। महानाशस्य महागर्ते प्रेषयामि जीवनम् यावत्॥

तनिकम् आभासः प्राप्तः मदारिणे क्रूराय कुटिलाय अन्यायिने। कालः नृत्यति अद्य शिरसि, क्रोधः आगतः साईंय॥

क्षणेन सर्वम् क्रीडाम् समाप्य पलायितः शिरसि पादौ निधाय। चिन्तितवान् मनसि एव, भगवान् न अद्य खैरम्॥

सत्यम् साईंसदृशः दानी न लभ्यते जगति। अंशः ईशस्य साईंबाबः, तेषाम् न किञ्चित् दुष्करम् जगति॥

स्नेहः शीलम् सौजन्यम् इत्यादीनाम् आभूषणम् धारयन्। वर्धते अस्मिन् जगति यः मानवसेवायाः पथि॥

सः एव जयति जगति जनजनस्य अन्तःस्थलम्। तस्य एका उदासी एव जगत् विह्वलम् करोति॥

यदा यदा जगति पापस्य भारः वर्धते एव। तम् नाशयितुम् एव अवतारी आगच्छति॥

पापम् अन्यायम् च सर्वम् अस्य जगतः हृत्वा। दूरम् प्रेषयति जगति दानवम् क्षणेन॥

स्नेहसुधायाः धारा वर्षितुम् आरभते अस्मिन् जगति। कण्ठे परस्परम् मिलितुम् आरभन्ते जनाः जनाः॥

ईदृशः अवतारी साईं मृत्युलोके आगत्य। समतायाः पाठम् अध्यापितवान्, सर्वेषाम् स्वम् मिथ्याकृत्य॥

नाम द्वारका मस्जिदस्य स्थापितम् शिर्ड्याम् साईंन। दापः तापः सन्तापः नाशितः, यत् किञ्चित् आगतम् साईंन॥

सदा रामस्मृतौ मग्नः उपविष्टः आसीत् साईं। प्रहराष्ट्रम् रामनाम भजति स्म साईं॥

शुष्कम् रूक्षम् नवीनम् पुरातनम् चाहे पक्वान्नम्। सदा प्रेमक्षुधितस्य साईंस्य सर्वे समानाः आसन्॥

स्नेहेन श्रद्धया च स्वकीयम् जनः यत् किञ्चित् ददाति स्म। महता आदरेण तम् भोजनम् बाबः पावनम् करोति स्म॥

कदाचित् मनोरञ्जनाय बाबः उद्यानम् गच्छति स्म। प्रमुदितः मनसि प्रकृतिम् दृष्ट्वा छटाम् सः भवति स्म॥

रङ्गबिरङ्गाः पुष्पाः उद्यानस्य मन्दम् मन्दम् चलन्तः। बीभत्से वीराने मनसि अपि स्नेहसलिलम् पूरयन्ति स्म॥

ईदृश्याम् सुमधुरायाम् वेलायाम् अपि दुःखापद्विपदापीडिताः। स्वमनोव्यथाम् श्रावयितुम् जनाः बाबम् परितः तिष्ठन्ति स्म॥

श्रुत्वा येषाम् करुणाम् कथाम् नयनकमले अश्रुपूर्णे भवतः स्म। दत्त्वा विभूतिम् प्रति व्यथाम् शान्तिम् तेषाम् हृदये पूरयन्ति स्म॥

ज्ञायते का अद्भुता शक्तिः तस्याम् विभूत्याम् आसीत्। याम् धारयन्तः मस्तके दुःखम् सर्वम् हरति स्म॥

धन्याः मनुष्याः ते साक्षात् दर्शनम् ये बाबसाईंस्य प्राप्तवन्तः। धन्याः कमलकराः तेषाम् यैः चरणकमले स्पृष्टे॥

काश निर्भयः त्वम् अपि साक्षात् साईं प्राप्नुयाः। वर्षैः उज्जडितः चमनः स्वकीयः पुनः अद्य विकसितः भवेत्॥

यदि गृह्णीयाम् अहम् श्रीचरणौ, न त्यजेयम् आजीवनम्। प्रसादयेयम् अहम् नियतम् तान्, यदि रुष्येत् साईं मयि॥