Bharat Devotion
Embroidered artwork for उष्णीष विजया धारणी: शुद्धि और दीर्घायु मंत्र: Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

उष्णीष विजया धारणी

शुद्धि और दीर्घायु मंत्र

उष्णीष विजया धारणी

शुद्धि और दीर्घायु मंत्र

यह एक बौद्ध धारणी (रक्षा-मंत्र) है, जो आयु, स्वास्थ्य और ज्ञान की शुद्धि के लिए जपी जाती है, और सभी बाधाओं और दुर्गति से मुक्ति दिलाने वाली मानी जाती है।

श्लोक

नमो भगवते त्रैलोक्यप्रविशिष्टस्य राज्ञः तथगतस्यार्हते सम्यक्संबुद्धाय
Namo Bhagavate Trailokya Pravishishtasya Rajnah Tathagatasyarhate Samyaksambuddhaya.

श्लोक 1

तद्यथा
Tadyatha

श्लोक 2

ॐ विशोधय विशोधय
Om Vishodhaya Vishodhaya.

श्लोक 3

असमसम समन्तभावाभासस्फरण गति गगन स्वभाव विशुद्धे
Asamasama Samantabhavabhasaspharana Gati Gagana Swabhava Vishuddhe.

श्लोक 4

अभिषिञ्चतु माम्
Abhishinchatu Mam.

श्लोक 5

सुगतवरवचन अमृत अभिषेकैर्महामन्त्रपदैः
Sugatavaravachana Amrita Abhishekairmahamantrapadaih.

श्लोक 6

आहर आहर
Aahara Aahara.

श्लोक 7

आयुः संधारय संधारय
Aayuh Sandharaya Sandharaya.

श्लोक 8

शोधय शोधय
Shodhaya Shodhaya.

श्लोक 9

गगनविशुद्धे उष्णीष विजय विशुद्धे
Gaganavishuddhe Ushnisha Vijaya Vishuddhe.

श्लोक 10

सहस्ररश्मि संचोदिते सर्वतथागतअवलोकिते षटपारमितापरिपूरणि
Sahasrarashmi Sanchodite Sarvatathagata Avalokite Shatparamitaparipurani.

श्लोक 11

सर्वतथागतहृदय अधिष्ठान अधिष्ठित महामुद्रे
Sarvatathagata Hridaya Adhishthana Adhishthita Mahamudre.

श्लोक 12

वज्रकायतसंहतविशुद्धे
Vajrakaya Samhata Vishuddhe.

श्लोक 13

सर्ववरणअपायदुर्गतिपरिशुद्धि प्रतिषिद्धे आयुःशुद्धे
Sarvavarana Apayadurgati Parishuddhi Pratishiddhe Ayuhshuddhe.

श्लोक 14

समहर समहर आयुःसंहरणे
Samahara Samahara Ayuhsamharane.

श्लोक 15

तथताभूतकोटिपारिशुद्धि
Tathatabhutakotipari Shuddhi.

श्लोक 16

उद्बोधय उद्बोधय
Udbodhaya Udbodhaya.

श्लोक 17

बुद्धे बुद्धे
Buddhe Buddhe.

श्लोक 18

संबोधय संबोधय
Sambodhaya Sambodhaya.

श्लोक 19

विशोधय विशोधय
Vishodhaya Vishodhaya.

श्लोक 20

समन्तबुद्धअधिष्ठान अधिष्ठित महामुद्रे स्वाहा
Samantabuddhadhishthana Adhishthita Mahamudre Swaha.

श्लोक 21

पूजन विधि एवं फलश्रुति (महत्व व लाभ)

शुभ दिन व तिथि

नित्य प्रतिदिन अथवा शुभ तिथियों (एकादशी, पूर्णिमा, प्रदोष) पर

उत्तम मुहूर्त / समय

ब्रह्म मुहूर्त (प्रातः 4 से 6 बजे) अथवा संध्या काल

पूजन सामग्री व अर्पण

शुद्ध घी का दीपक, धूप, ताजे पुष्प एवं नैवेद्य/जल

फलश्रुति एवं आध्यात्मिक लाभ
  • मानसिक शांति, आत्मिक उन्नति एवं घर में सकारात्मक ऊर्जा का संचार

पृष्ठभूमि

यह मंत्र महायान बौद्ध परंपरा का एक प्रसिद्ध और शक्तिशाली पाठ है, विशेष रूप से 'उष्णीष विजया धारणी' (जिसे 'विजया धारणी' भी कहा जाता है) के अंतर्गत आता है। इसे भगवान बुद्ध के सिर के मुकुट (उष्णीष) की विजयी शक्ति से जोड़ा जाता है। यह मंत्र आयु, स्वास्थ्य, और कर्म संबंधी बाधाओं को दूर करने के लिए जपा जाता है, और दीर्घायु तथा आध्यात्मिक शुद्धि का आशीर्वाद देता है। इसका प्रयोग प्रायः बीमारी, संकट या मृत्यु के भय से मुक्ति पाने के लिए किया जाता है। यह पाठ उष्णीष विजय धारणी सूत्र (ताइशो त्रिपिटक, क्रमांक 967-974) में संरक्षित है, जिसका 7वीं-8वीं शताब्दी में चीनी भाषा में अनुवाद हुआ।

क्या आप जानते हैं?

यह है उष्णीष विजया धारणी

यह पाठ बौद्ध परंपरा का एक पवित्र मंत्र है, जिसे 'उष्णीष विजया धारणी' कहा जाता है। यह भगवान बुद्ध के एक विशेष रूप से जुड़ा है जो दीर्घायु और शुद्धि प्रदान करते हैं।

त्रैलोक्य के राजा

पहली पंक्ति में 'त्रैलोक्यप्रविशिष्टस्य राज्ञः' का अर्थ है 'तीनों लोकों के राजा'। यह भगवान बुद्ध की महिमा का वर्णन है, जिन्हें सभी लोकों में सर्वोच्च माना गया है।

दीर्घायु का आशीर्वाद

इस मंत्र में बार-बार 'आयुः' (आयु) और 'संधारय' (धारण करना) शब्द आते हैं। इसका उद्देश्य जीवन को लंबा करना और उसे शुद्ध करना है, ताकि साधक अधिक समय तक धर्म का पालन कर सके।

शुद्धि का महत्व

'विशोधय' और 'शोधय' शब्द कई बार दोहराए गए हैं, जिनका अर्थ है 'शुद्ध करना'। यह मंत्र मन, वाणी और शरीर की सभी अशुद्धियों को दूर करने का संकल्प है।

छह पारमिताएं

'षटपारमितापरिपूरणि' का अर्थ है 'छह पारमिताओं को पूर्ण करने वाली'। ये छह पारमिताएं हैं - दान, शील, क्षांति, वीर्य, ध्यान और प्रज्ञा। यह मंत्र इन सद्गुणों को पूर्ण करने की शक्ति देता है।

महामुद्रा का रहस्य

अंत में 'महामुद्रे स्वाहा' कहा गया है। 'महामुद्रा' एक उच्चतम आध्यात्मिक अवस्था है, और 'स्वाहा' मंत्र को पूर्ण करने वाला शब्द है। यह मंत्र के प्रभाव को सील करता है।

Buddha की संपूर्ण स्तुति एवं पाठ

Buddha

Buddha के सभी पाठ देखें →

बौद्ध धर्म से और

सभी देखें

संबंधित शिक्षाएं

एक ही शिक्षा, विभिन्न परंपराओं में प्रतिध्वनित