When is the best time and day to chant कल्याणमन्दिरस्तोत्रम्?

It is traditionally most auspicious to recite during ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च, especially on प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ. Traditional offerings include घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च.

What are the benefits of regularly chanting कल्याणमन्दिरस्तोत्रम्?

According to sacred tradition, regular recitation brings: मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्.

स्तवनानि महावीरः

कल्याणमन्दिरस्तोत्रम्

Q: कर्ता च कालः च

*कल्याणमन्दिरस्तोत्रम्* इदं षष्ठशताब्द्याः प्रसिद्धजैनभिक्षुविद्वांसः सिद्धसेनदिवाकरसूरिभिः रचितम् इति मन्यते। ते तर्कशास्त्रे दर्शने च *सन्मतितर्क* इत्यादिभिः ग्रन्थैः प्रसिद्धाः, परन्तु तैः अनेकानि भक्तिस्तोत्राणि अपि रचितानि, अस्य च स्तोत्रस्य जैनकाव्ये मणिः इव स्थितिः।

Q: भक्तिमहत्त्वम्

*कल्याणमन्दिरम्* इति शीर्षकस्य अर्थः “कल्याणस्य निवासस्थानम्” इति, च स्तोत्रम् इदं जैनैः रक्षणाय शान्त्यै आध्यात्मिकप्रगतये च बहुधा पठ्यते। इदं जैनभक्तेः उत्तमोदाहरणम्, यत् दर्शयति यत् तपस्याऽहिंसाप्रधानेऽपि परम्परायाम् तीर्थङ्करेषु भक्तिः मोक्षस्य निश्चितः मार्गः इति मन्यते।

इदं जैनसंस्कृतस्तोत्रं जिनेन्द्रस्य (ज्ञानिनो वीतरागस्य) स्तुतिं कुर्वत् तस्य नाम्नो चरणकमलयोश्च प्रभावं वर्णयति। श्लोकाः एतत् प्रतिपादayanti यद् जिनस्य स्मरणेन जपतश्च जन्तुः जन्ममृत्युसंसारदुःखेभ्यः मुच्येत मुक्तिं च प्राप्नुयात्।

पद्यानि

कल्याणमन्दिरस्तोत्रम् ॐ नमः सिद्धभ्यः

Kalyan Mandir Stotram Om Namah Siddhebhyah

कल्याणमन्दिरस्तोत्रम्। ॐ सिद्धेभ्यो नमः।

श्लोकः 1

यत्कान्तिचन्द्रमसि मज्जनमुज्झिताभ्र- व्यासङ्गमङ्गलगुणेषु यदुत्सवश्रीः तद्ब्रह्म किंचिदपि काचन नः परेषाम् आभाति तत्त्वममलं प्रथमं जिनेन्द्रम्

Yat Kanti Chandramasi Majjanam Ujjhitabhra Vyasanga Mangala Guneshu Yadutsavashrih Tad Brahma Kinchidapi Kachana Nah Paresham Abhati Tattvam Amalam Prathamam Jinendram

यः चन्द्रं मेघसंसर्गात् विमुच्य स्वप्रभया स्नापयति, शुभगुणानां च उत्सवस्वरूपोऽस्ति — सः शुद्धः सूक्ष्मः परमार्थः, प्रथमजिनाख्यः जैनेश्वरो नः अन्येषामपि कृते प्रकाशताम्।

श्लोकः 2

संसारघोरगहने चरतां चराणाम् उत्पश्यतां भवमरुत्पथि तापतापैः त्वत्पादपङ्कजरजःकणसञ्चयोऽसौ भूयाद्भवव्यसनभेषजमङ्गलानाम्

Samsara Ghora Gahane Charatam Charanam Utpashyatam Bhava Marutpathi Tapataapaih Tvat Paada Pankaja Rajah Kana Sanchayo'sau Bhooyad Bhava Vyasana Bheshajam Mangalanam

संसाररूपिभयंकरकानने भ्रमन्तः, शोकाग्निना सन्तापितजीवितपार्श्वमार्गाः वयं, यस्य युष्माकं चरणकमलरेणूनां समूहः संसारतापस्य शान्त्यर्थं कल्याणप्रदौषधिः भवतु।

श्लोकः 3

भक्तामरेन्द्रपरिचर्चितपादपद्म- युग्मं मुनीन्द्रमहितं प्रथितप्रभावम् भक्तिप्रवणेमनसा भवता प्रणीतं वन्दे जिनेन्द्रमनिशं भवतापशान्त्यै

Bhaktamarendra Paricharchita Paada Padma Yugmam Munindra Mahitam Prathita Prabhavam Bhakti Pravane Manasa Bhavata Praneetam Vande Jinendram Anisham Bhava Taapa Shantyai

भक्तानां देवैः पूजितौ, महर्षिभिः सम्मानितौ, स्वप्रभावेन ख्यातौ, तथा भवद्भिः भक्तिभावयुक्तमनसा स्तुतौ—संसारतापशान्तये जिनस्य चरणकमलयोः युगलम् अहं नमामि।

श्लोकः 4

अम्भोनिधौ क्षुभितचण्डतरङ्गमालाव- र्तेऽपि घोरमकरेषु भयातुरेषु त्वन्नाममन्त्रमनुचिन्तयतां जनानाम् आलम्बनं भवति तद्भवदुःखहारि

Ambhonidhau Kshubhita Chanda Tarangamaala Varte'pi Ghora Makareshu Bhayatureshu Tvat Naama Mantram Anuchintayatam Jananam Aalambanam Bhavati Tad Bhava Dukhahaari

क्षोभिततरंगैः भयंकरनक्रैश्च युक्ते महासमुद्रे भीतानां जनानां कृते, भवतो नाममन्त्रस्य निरन्तरं चिन्तनं संसारदुःखहारकम् आश्रयः भवति।

श्लोकः 5

उद्गच्छदुन्नतफणासु मणिक्षरेषु व्यालस्य घोरविषमग्नदशागतानाम् त्वन्नाम कीर्तयतु काञ्चनदिव्यरत्न- छायाच्छटाप्रशमितं विषमुग्रमाशु

Udgachhad Unnata Phanaasu Mani Kshareshu Vyaalasya Ghora Visha Magna Dashaagatanam Tvat Naam Keertayatu Kanchana Divya Ratna Chhaya Chhata Prashamitam Visham Ugram Aashu

उन्नतफणामण्डलानां मणिमयूखयुक्तानां च सर्पाणां विषे मग्नानां भीणावस्थां गतानाम् जनानां कृते, भवतो नामजपः दिव्यरत्नस्य शीतलच्छायेव तस्य तीव्रविषं क्षिप्रं प्रशमयतु।

श्लोकः 6

मज्जद्विपूलगजघोरघटावमर्दि- सङ्ग्रामधूममधिवासितसर्वदिक्षु त्वत्पादपद्मयुगलं मनसा स्मराणां सद्यो जयः समभवद्विजयी जनानाम्

Majjad Vipula Gaja Ghora Ghataavamardi Sangrama Dhoomam Adhivaasita Sarva Dikshu Tvat Paada Padma Yugalam Manasa Smaranam Sadyo Jayah Samabhavad Vijayee Jananam

यस्मिन् युद्धेषु महामत्ता गजाः मग्नाः सन्ति, सेनानां च घोरं संघर्षं सर्वदिशः धूमेन पूरयति, तत्र ये जनाः मनसि भवतो चरणकमलयोः युगलम् स्मरन्ति, तेषां विजयः तत्क्षणमेवोत्पद्यते; ते जयिनो भवन्ति।

श्लोकः 7

उन्मत्तवारणगजेन्द्रतुरङ्गमाढ्य- सङ्ग्रामभूमिषु रणेषु पराजयन्तः त्वत्पादपद्मयुगलं मनसा स्मराणां शत्रून्निहत्य सुचिरं विजयं लभन्ते

Unmatta Vaarana Gajendra Turangamaadhya Sangrama Bhoomishu Raneshu Paraajayantah Tvat Paada Padma Yugalam Manasa Smaranam Shatroon Nihatya Suchiram Vijayam Labhante

मत्तेभैः, महागजैः, अश्वैश्च युक्ते युद्धेषु ये पराजयन्ते, ते अपि मनसि भवतो चरणकमलद्वयं स्मृत्वा शत्रून् हत्वा शाश्वतं विजयं प्राप्नुवन्ति।

श्लोकः 8

आनीतगाढतिमिरं महदन्धकारं दग्धोदरेषु भुवि दुस्तरवह्निकाले त्वन्नाम कीर्तनरताः पुरुषा लभन्ते निर्वाणशीतलपदं पदमप्रमेयम्

Aaneeta Gaadha Timiram Mahad Andhakaram Dagdhodereshu Bhuvi Dustara Vahni Kaale Tvat Naam Keertan Ratah Purusha Labhante Nirvaana Sheetala Padam Padam Aprameyam

भूमिं दहति गाढान्धकारं च जनयति तादृशे भीषणे अनलकाले, ये पुरुषाः भवतो नामजपने भक्ताः सन्ति, ते मुक्तिरूपिणीम् अपरिमितवासस्थानात्मिकां शीतलामवस्थां प्राप्नुवन्ति।

श्लोकः 9

उत्तंसबद्धासुरचन्द्रकचूर्णकान्ति- संसक्तमञ्जुमणिपादविभूषणानाम् वन्दारुवृन्दनमिते चरणे मुनीन्द्राः स्तुवन्ति ते गुणगणान्भुवि मुक्तिहेतोः

Uttamsa Baddha Asura Chandraka Choona Kanti Samsakta Manju Mani Paada Vibhooshananam Vandaaru Vrinda Namite Charane Munindrah Stuvanti Te Guna Ganan Bhuvi Mukti Hetoh

मृदितकर्पूरकान्तिभिः मनोहररत्नैः अलंकृतौ, उपासकवृन्दैः वन्दितौ च जिनचरणौ महर्षयः स्तुवन्ति; ते भूमौ मुक्तेः कृते भवतो गुणसमूहं प्रशंसन्ति।

श्लोकः 10

त्वत्पादपद्मयुगले नमितामराणां मौलिप्रफुल्लकमलोदरसंस्रवद्भिः भृङ्गैः समं भ्रमरैः सह गीतकीर्ते संसेव्यते चरणपङ्कजमेव नित्यम्

Tvat Paada Padma Yugale Namitamaranam Mauli Praphulla Kamalodara Samsravadbhih Bhringaih Samam Bhramarih Saha Geeta Keerte Samsevyate Charana Pankajam Eva Nityam

हे गानकीर्ते, देवैर्वन्दितौ भवतो चरणकमलयोः युगलम्, मुकुटेषु पूर्णविकसितपद्मेभ्यः आगच्छन्तः भ्रमराः गुंजनैः सह निरन्तरं सेवन्ते।

श्लोकः 11

किं मन्दमन्दचरणैः कृतसारथित्वं भृङ्गावलीप्रविलसन्मणिहारशोभि त्वत्पादारविन्दयुगलं मनसा स्मराणां संसारवारिधिमलं तरन्ति सन्तः

Kim Manda Manda Charanaih Krita Saarithitvam Bhringaavali Pravilasan Mani Haara Shobhi Tvat Paadaaravinda Yugalam Manasa Smaranam Samsaara Vaaridhim Alam Taranti Santah

मन्दगमनपदानां किमपेक्षितम्? तवैतत् पादाम्बुजयुगलं रत्नहारराजितं मधुकरपङ्किशोभितं मनसि स्मृतं साधूनां संसारसागरं सुखेन संसर्पति।

श्लोकः 12

त्वत्पादपद्मयुगलं नमतां नराणां किं दुर्लभं भवतु मङ्गलकोटिसङ्घैः यस्य स्मरणमात्रेण सकलानि दुःखानि नश्यन्ति जन्ममरणादिकदुःखजाताः

Tvat Paada Padma Yugalam Namatam Naranam Kim Durlabham Bhavatu Mangala Koti Sanghaih Yasya Smarana Maatrena Sakalani Dukhani Nashyanti Janma Maranaadika Dukha Jaatah

ये तव पादारविन्दयुगलं प्रणमन्ति तेषां कोटिमङ्गलेषु किं दुर्लभम्? तस्यैव युगलस्य स्मरणमात्रेण जन्ममरणादयः सर्वे शोकाः प्रणश्यन्ति।

श्लोकः 13

त्वत्पादपद्मयुगलं परिभ्रमन्तं भृङ्गं समालपतु किं ननु देव तस्याः किं वा न गच्छति दिवं भुवि मुक्तिमार्गे सम्प्राप्य चामरमरुन्मरुताम्धिनाथः

Tvat Paada Padma Yugalam Paribhramantam Bhringam Samaalapatu Kim Nanu Deva Tasyah Kim Va Na Gachhati Divam Bhuvi Mukti Maarge Sampraapya Chaamara Marun Marutaam Dhinaathah

भगवन्, भवत्पादपद्मपरिक्रमायां भर्ममात्रः किं नाप्नोति? किं स न स्वर्गं गच्छति, मुक्तेः पथं पृथिव्यां प्राप्य, पवनस्य च अमृतसिंधोश्च अधीशो भवति?

श्लोकः 14

किं मन्दमन्दगमनेन न किं नु देव त्वत्पादारविन्दयुगलं हृदि संदधानाम् सद्यः प्रलीयत इयं भुवि पापराशिर- ब्धौ यथा जलधरा जलमङ्गलानाम्

Kim Manda Manda Gamanena Na Kim Nu Deva Tvat Paadaaravinda Yugalam Hridi Samdadhanam Sadyah Praleeyata Iyam Bhuvi Paapa Raashir Abdhau Yatha Jaladhara Jala Mangalanam

हे प्रभो, मन्दगमनस्य का प्रयोजनम्? ये तव पादपद्मयुगलं हृदि धारयन्ति, तेषा पातकराशिः भुवि समेषं विनश्यति, यथा जलदसमूहः समुद्रे विलीयते, शुभपानीयवाहिन्।

श्लोकः 15

किं किञ्चिदप्यपि च कर्ममलं जनानां संसारबन्धनकरं न हि यस्य नाम गायन्ति ते गुणगणान्मुनयो भवान्तं ते प्राप्नुवन्ति परमं पदमप्रमेयम्

Kim Kinchid Apyapi Cha Karma Malam Jananam Samsaara Bandhana Karam Na Hi Yasya Naam Gaayanti Te Guna Ganan Munayo Bhavantam Te Praapnuvanti Paramam Padam Aprameyam

किं कर्मदोषो बन्धन कल्पते? येस तस्य गुणानां गणं गायन्ति, स्न्ह सामान्य नाम न, अमोसहменты संसारं। मुनयस्ते गुणान गायन्ति, शुक्यन्ते चानम केषां ते प्रकर्षं प्रत पदं व्यापिनं।

श्लोकः 16

किं किञ्चिदप्यपि च जन्मजराभयघ्नं त्वन्नाम मन्त्रमनिशं मनसा स्मराणाम् सद्यः प्रनश्यति सुरासुरपूजितस्य संसारदुःखमखिलं भवतापशान्त्यै

Kim Kinchid Apyapi Cha Janma Jara Bhayaghnam Tvat Naam Mantram Anisham Manasa Smaranam Sadyah Pranashyati Suraasura Poojitasya Samsaara Dukham Akhilam Bhava Taapa Shantyai

किं मन्त्रा़ः जन्मजराभयप्रहाणिकरः? ये सन्ततं तव नाममन्त्रं मनसि स्मरन्ति, तेषां देवासुरतिशयितस्य सर्भावलोकं क्लेशा क्षणादेव विलुम्यन्ते, भवतापशान्त्यै।

श्लोकः 17

उद्गीर्णवह्निकणदग्धवनप्रान्ते संसारघोरगहने चरतां चराणाम् त्वन्नाम कीर्तनरताः पुरुषा लभन्ते निर्वाणशीतलपदं पदमप्रमेयम्

Udgeerna Vahni Kana Dagdha Vana Praante Samsaara Ghora Gahane Charatam Charanam Tvat Naam Keertan Ratah Purusha Labhante Nirvaana Sheetala Padam Padam Aprameyam

दुष्टसंसारे विनवने, ज्वालाकणदग्धं देशे, तव नाम जपतारत पुरुषा शान्ति मेच्छन्ति, अपमेयस्थानं मुक्तिं प्राप्नुवन्ति।

श्लोकः 18

शक्रेन्द्रवैद्युतसुरेन्द्रसुनीलकान्ति- संसक्तमञ्जुमणिपादविभूषणानाम् वन्दारुवृन्दनमिते चरणे मुनीन्द्राः स्तुवन्ति ते गुणगणान्भुवि मुक्तिहेतोः

Shakrendra Vaidyuta Surendra Suneela Kanti Samsakta Manju Mani Paada Vibhooshananam Vandaaru Vrinda Namite Charane Munindrah Stuvanti Te Guna Ganan Bhuvi Mukti Hetoh

महामुनयः जिनिनी पदपाठं प्रशांसन्ति, शोभनरमचादिपूर्णं, इन्द्रविद्युद्द्युवं, देवेन्द्रमसातलं, वन्दिनोः संघनमितम्, ते तव गुणजालं कीर्तयन्ति पृथिव्यां मोक्षहेतवे।

श्लोकः 19

किं तेन जन्मफलमब्धिनिवासिनां च यैः प्राप्तमम्बुधिजलं च सुवर्णरत्नम् ये त्वत्पदैकरसिता भुवि मुक्तिभाजो गायन्ति ते गुणगणान्भुवि मुक्तिहेतोः

Kim Tena Janma Phalam Abdhi Nivaasinam Cha Yaih Praaptam Ambhudhi Jalam Cha Suvarna Ratnam Ye Tvat Padaika Rasita Bhuvi Mukti Bhaajo Gaayanti Te Guna Ganan Bhuvi Mukti Hetoh

समुदें निवसनां तस्य प्राण्यंन जलह्यमाणक नीलयः किं प्रयापिह? ये तव पद एव दीन रेका मोक्षशं पृथिव्यां गायन्ति ते गुणास सम्हति मुक्त्यर्थ।

श्लोकः 20

किं तेन जन्मफलमङ्गलकोटिसङ्घैः संसारबन्धनकरं न हि यस्य नाम गायन्ति ते गुणगणान्मुनयो भवान्तं ते प्राप्नुवन्ति परमं पदमप्रमेयम्

Kim Tena Janma Phalam Mangala Koti Sanghaih Samsaara Bandhana Karam Na Hi Yasya Naam Gaayanti Te Guna Ganan Munayo Bhavantam Te Praapnuvanti Paramam Padam Aprameyam

कोदिभिः मंगलाइः जन्मपनि किं चापादित? येसन नाम्नः अबंधिनः गुणापनि गिताम, मुनयः तां गुणं गायन्ति, परिमूभिमेवंमेत्यं प्राप्नुवन्ति।

श्लोकः 21

किं तस्य पापकलनं विमलस्य तस्य संसारघोरगहने चरतां चराणाम् त्वन्नाम कीर्तनरताः पुरुषा लभन्ते निर्वाणशीतलपदं पदमप्रमेयम्

Kim Tasya Paapa Kalanam Vimalasya Tasya Samsaara Ghora Gahane Charatam Charanam Tvat Naam Keertan Ratah Purusha Labhante Nirvaana Sheetala Padam Padam Aprameyam

शुčněस्य किं पाभान्तिरगणना? भयंकरसंसारकानने पर्यटन शान्ता भव्स्थना मागं मुक्तॱ हिमालयं जन सनामं जपापनयमुॱताति।

श्लोकः 22

किं तस्य मङ्गलशतैः शमितैः समस्ता- नाराधितामरगणैश्च कृतैः प्रसादैः यस्य स्थिता तव कथा हृदि मङ्गलानां संसारतारणमयी भवतापशान्त्यै

Kim Tasya Mangala Shataih Shamitaih Samasta Naaraadhitaamara Ganaishcha Kritaih Prasadaikh Yasya Sthita Tava Katha Hridi Mangalanam Samsaara Taaranamayee Bhava Taapa Shantyai

सस्त्रेण शतक्रियाभििः सर्वाभिस्थाऽपि, देवनाथ सम्पूजते भ एव, तथापि समलक धुन्द, येति म litre, अशोभा विच धन, संसारमुद्रिम भवाद्यसम मंजपुनीति।

श्लोकः 23

किं तस्य जन्मसफलं भुवि मानवानां येषां न पङ्कजयुगं तव मन्दमन्दम् भृङ्गावलीप्रविलसन्मणिहारशोभि चेतस्यलं विलसति प्रविलीनमोहम्

Kim Tasya Janma Saphalam Bhuvi Manavanam Yesham Na Pankaja Yugam Tava Manda Mandam Bhringaavali Pravilasan Mani Haara Shobhi Chetasyalam Vilasati Pravileena Moham

पृथ्व्यां मनुष्याणां किमपि सफलं जन्म येषां हृदये तव मन्दचरीयुगलं, रत्नहारभृशतभूषितं, बहुभ्रमशोभितं न वृशी था मोहनं च हरति।

श्लोकः 24

किं तेन दानमखिलं जगतां कृतं स्यात् किं वा तपो नियमसंयमपञ्चतापि यस्य स्थिता तव कथा हृदि मङ्गलानां संसारतारणमयी भवतापशान्त्यै

Kim Tena Daanam Akhilam Jagatam Kritam Syaat Kim Va Tapo Niyama Samyama Panchataapi Yasya Sthita Tava Katha Hridi Mangalanam Samsaara Taaranamayee Bhava Taapa Shantyai

संसृतं दानं, तपः, शीँ, पिश्चपज्वरवहाः, तव काथाभ्ड सुदारं सॊशमयन्मुक्ति संजनन।

श्लोकः 25

किं तस्य तीर्थमुपसेवितमप्रमेयैः किं वा कृतं तदधुना भुवि भूतनाथैः यस्य स्थिता तव कथा हृदि मङ्गलानां संसारतारणमयी भवतापशान्त्यै

Kim Tasya Teertham Upasevitam Aprameyaih Kim Vaa Kritam Tad Adhuna Bhuvi Bhootnaathaih Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

किमतः प्रभूतकः पुण्य सेवन, शं, का धार नगी प्रिप क животनि, यस हृदयत्स्यख कथिक सुलोहित।

श्लोकः 26

किं तस्य मन्त्रजपकोटिशतैः कृतैश्च किं वा कृतं तपसि दुष्करकोटिभिर्वा यस्य स्थिता तव कथा हृदि मङ्गलानां संसारतारणमयी भवतापशान्त्यै

Kim Tasya Mantra Jap Koti Shataih Kritaish Cha Kim Vaa Kritam Tapasi Dushkar Kotibhir Vaa Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मन्त्रजपकोटिशतानां दुश्चरतपसां कोटीनां वा किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 27

किं तस्य दानमयजज्ञसुतप्ततपोभिः किं तीर्थसेवनशतैश्च कृतैः समस्ताः यस्य स्थिता तव कथा हृदि मङ्गलानां संसारतारणमयी भवतापशान्त्यै

Kim Tasya Daan May Yagya Sutapt Tapobhih Kim Teerth Sevan Shataish Cha Kritaih Samastaah Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य दानयज्ञघोरतपसां तीर्थसेवाशतानां वा सर्वकृतानां किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 28

किं तस्य मन्दमतिभिः कृतमत्र लोके किं वा कृतं सुचरितैः सुकृतैः समस्ताः यस्य स्थिता तव कथा हृदि मङ्गलानां संसारतारणमयी भवतापशान्त्यै

Kim Tasya Manda Matibhih Kritam Atra Loke Kim Vaa Kritam Sucharitaih Sukritaih Samastaah Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मन्दबौद्धं कृतं लोके करणसर्वाख्यं शुभाचार्युशुभकर्मणां वा किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 29

Kim Tasya Mangal Shataih Shamitaih Samastaa Naaraadhitaamar Ganash Cha Kritaih Prasaadaih Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मनुरक्रियाणां शतानामेवं देवगणपूजायां आशीर्वादानां च सकलं किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 30

किं तस्य जन्मसुफलं भुवि मानवानां येषां न पङ्कजयुगं तव मन्दमन्दम् भृङ्गावलीप्रविलसन्मणिहारशोभि चेतस्यलं विलसति प्रविलीनमोहम्

Kim Tasya Janma Suphalam Bhuvi Maanvaanaam Yeshaam Na Pankaj Yugam Tav Manda Mandam Bhringaavali Pravilasan Mani Haar Shobhi Chetasya Lam Vilasati Pravileen Moham

येषां हृदये तव मन्थरपदपद्मयुगलं, रत्नमालिकाभूषितं अलीवृन्तमथ इति, न भासते, तेषां भुविए मनुष्यजन्मनः किं साफल्यम्?

श्लोकः 31

Kim Tena Daanam Akhilam Jagataam Kritam Syaat Kim Vaa Tapo Niyam Sanyam Panchataapi Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य समस्तजगत् प्रदत्तदानं तथा तपसंयमशामां पंचघोश्च किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 32

Kim Tasya Teertham Upasevitam Aprameyaih Kim Vaa Kritam Tad Adhuna Bhuvi Bhootnaathaih Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य अक्षयपुण्यतर्थसेवायाश्च, भूऩ के आर्यात कि किंथित, तस्य सर्वंक प्रयोजनम्?

श्लोकः 33

Kim Tasya Mantra Jap Koti Shataih Kritaish Cha Kim Vaa Kritam Tapasi Dushkar Kotibhir Vaa Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मन्त्रजपहस्यशतानां दुर्धरतपसां कोटीनां वा किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 34

Kim Tasya Daan May Yagya Sutapt Tapobhih Kim Teerth Sevan Shataish Cha Kritaih Samastaah Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य दानयज्ञघोरतपसां तीरत्सेवाशतानां वा सर्वकृतानां किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 35

Kim Tasya Manda Matibhih Kritam Atra Loke Kim Vaa Kritam Sucharitaih Sukritaih Samastaah Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मन्दना उश्चीर इस भूतकार्यादि, शुभचार्युसुकृत आदिवा किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 36

Kim Tasya Mangal Shataih Shamitaih Samastaa Naaraadhitaamar Ganash Cha Kritaih Prasaadaih Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मङ्गलक्रियाणां शान्ताचरितं, देवगणपूजाय ब्रताशीर्वादा च सकलं किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 37

Kim Tasya Janma Suphalam Bhuvi Maanvaanaam Yeshaam Na Pankaj Yugam Tav Manda Mandam Bhringaavali Pravilasan Mani Haar Shobhi Chetasya Lam Vilasati Pravileen Moham

येषां हृदे तव मन्टरतग पदपदलयुंदं, मणिमालमण्डिता, अलीदवल के चन्द्रमन्त से, नाभासते, तेषामत्र मनुष्यजन्म किंसाफल्यम्?

श्लोकः 38

Kim Tena Daanam Akhilam Jagataam Kritam Syaat Kim Vaa Tapo Niyam Sanyam Panchataapi Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य सर्वलोकदाननं, तपसः यमशम, सुचिरं, पंचभौज्युरितं पंचवृतं, वा किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 39

Kim Tasya Teertham Upasevitam Aprameyaih Kim Vaa Kritam Tad Adhuna Bhuvi Bhootnaathaih Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य अमाप्रभूतपुण्यं तीर्थसेवायां, तथा भूसुमाघ्र देवमृत् आदि विहितं सर्वस्या किं प्रयोजनम्?

श्लोकः 40

Kim Tasya Mantra Jap Koti Shataih Kritaish Cha Kim Vaa Kritam Tapasi Dushkar Kotibhir Vaa Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

यस्य हृदये तव कथा मङ्गल्या संसारतारिणी भवतापशान्तये वर्तते, तस्य मन्त्र जपः यथाकोटिशनि दृश्वरतपध्याय एकं कोटी वानार कि प्रयोजनम्?

श्लोकः 41

Kim Tasya Daan May Yagya Sutapt Tapobhih Kim Teerth Sevan Shataish Cha Kritaih Samastaah Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

दानं यज्ञान् तपांसि च कठोराणि, शतं स्थानी वा सेवितानि किम्, यस्य हृदये ते कथा वसति, मङ्गलसम्पूर्णा संसारतः परिमोचिनी, भवतापशान्तये?

श्लोकः 42

Kim Tasya Manda Matibhih Kritam Atra Loke Kim Vaa Kritam Sucharitaih Sukritaih Samastaah Yasya Sthita Tav Katha Hridi Mangalaanaam Sansaar Taaran Mayi Bhav Taap Shaantyai

किं इह लोके मन्दधीभिः कृतं, किं वा सुचरितैः शुभकर्मभिः कृतं, यस्य हृदये ते कथा वसति, सा सर्वाङ्गमहार्जनी संसारविनिर्मुक्तिनो तापशमाय जायते।

श्लोकः 43

इति श्रीसिद्धसेनदिवाकरसूरिविरचितं कल्याणमन्दिरस्तोत्रं सम्पूर्णम्

Iti Shri Siddhasen Divaakar Soori Virachitam Kalyaan Mandir Stotram Sampoornam

इति श्रीसिद्धसेन दिवाकर सूरि विरचितं माङ्गलिकधामस्तोत्रं समासम्।

श्लोकः 44

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ

Best Time (Muhurta)

ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च

Sacred Offerings

घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च

Spiritual Benefits (Phalashruti)

मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्

पृष्ठभूमिः

इदं स्तोत्रं संस्कृतभाषया विरचितं जैनभक्तिपरम्परायाः एकः प्रमुखो भागः अस्ति। परम्परानुसारम् इदं पञ्चमशतकस्य आदावुद्भूतस्य प्रसिद्धस्य जैनमुनेः सिद्धसेनदिवाकरस्य कृतिरूपेण मन्यते। 'कल्याणमन्दिरस्तोत्रम्' इति स्तोत्रं जैनैः आत्मिकशान्तये, सांसारिकदुःखानां निवारणाय, जिनप्रति भक्तिवृद्धिञ्च प्रतिदिनं विशेषोत्सवेषु च साम्प्रदायिकरीत्या पठ्यते।

अस्य पाठस्य विषये

रचयिता: Acharya Kumudachandra

Acharya Kumudachandra स्य अन्ये रचनाः

भक्तामरस्तोत्रम्

ज्ञातव्य-विशेषः

कर्ता च कालः च

कल्याणमन्दिरस्तोत्रम् इदं षष्ठशताब्द्याः प्रसिद्धजैनभिक्षुविद्वांसः सिद्धसेनदिवाकरसूरिभिः रचितम् इति मन्यते। ते तर्कशास्त्रे दर्शने च सन्मतितर्क इत्यादिभिः ग्रन्थैः प्रसिद्धाः, परन्तु तैः अनेकानि भक्तिस्तोत्राणि अपि रचितानि, अस्य च स्तोत्रस्य जैनकाव्ये मणिः इव स्थितिः।

रचना च छन्दः च

अस्य स्तोत्रस्य त्रयश्चत्वारिंशत् श्लोकाः शास्त्रीयसंस्कृतवसन्ततिलकाच्छन्दसि (चतुर्दशाक्षरप्रतिपादम्) सन्ति। प्रथमाष्टादशश्लोकाः समुद्रप्रभञ्जनसर्पविषरणभूमिकोलाहलादीन् भयान् विवृण्वन्ति, ततः जिनपादपद्मनाम्नोः रक्षणशक्तिम् उद्घोषयन्ति। अवशिष्टचतुर्विंशतिश्लोकाः तु वाक्यालङ्कारिकप्रश्नावल्याम् (“किं तेन?” – “किं प्रयोजनम् अस्य…?”) परिवर्तन्ते, या भक्तिम् अन्यसर्वधार्मिकक्रियाभ्यः उपरि स्थापयति।

केन्द्रीयविषयः – जिननाम्नः पादयोः च शक्तिः

स्तोत्रम् एतत् जिनस्य पादपद्मं पवित्रं नाम च परमं शरणम् इति पुनःपुनः स्तौति। तयोः स्मरणमात्रेण दुःखभयकर्मबन्धनानां नाशः, अन्ततः मोक्षप्राप्तिः च प्रतिज्ञायते। दिव्यनाम्नः (नाम) एतादृशः आग्रहः भारतीयधर्मेषु भक्तिपरम्पराणाम् इव जैनभक्तिसाहित्यस्य मुख्यलक्षणम् अस्ति।

“किं तेन” इति पुनरुक्तिः

अष्टादशश्लोकात् आरभ्य स्तोत्रम् एतत् दीर्घां प्रश्नावलीं पृच्छति, या हृदये जिनभक्तेः अभावे दानतपस्तीर्थयात्रामन्त्रजपादीनां क्रियाणां मूल्यं चुनौति। यथा – जिनकथा मनसि नास्ति चेत् कोटिजपेन सर्वतीर्थयात्रया वा किं प्रयोजनम्? इति। अलङ्कारः एषः बहिरङ्गक्रियाभ्यः अन्तरङ्गभक्तेः श्रेष्ठताम् प्रबलतया दर्शयति।

भक्तिमहत्त्वम्

कल्याणमन्दिरम् इति शीर्षकस्य अर्थः “कल्याणस्य निवासस्थानम्” इति, च स्तोत्रम् इदं जैनैः रक्षणाय शान्त्यै आध्यात्मिकप्रगतये च बहुधा पठ्यते। इदं जैनभक्तेः उत्तमोदाहरणम्, यत् दर्शयति यत् तपस्याऽहिंसाप्रधानेऽपि परम्परायाम् तीर्थङ्करेषु भक्तिः मोक्षस्य निश्चितः मार्गः इति मन्यते।

Mahavira सम्पूर्णा स्तुतिः पाठाश्च

Mahavira

Mahavira सर्वं पश्यतु →

चालीसाः

श्री वीर चालीसा

इदं जैनस्तोत्रं चतुर्दशाधिकत्रिंशच्चौपाइयुक्तम् आद्यन्तदोहद्वयसहितं भगवतो महावीरस्य गुणगानं जीवनचरित्रमुख्यघटनाः अहिंसाद्युपदेशाः च वर्णयति। भक्ताः श्रद्धया पठित्वा संकटमुक्तिं मोक्षं च प्राप्नुवन्ति।

43 verses

मन्त्राः

चत्वारि मङ्गलानि – जैनधर्मस्य चतस्रो मङ्गलप्रार्थनाः

इयं जैनधर्मस्य प्रमुखा प्रार्थना, यस्यां चत्वारः परममङ्गलाः पदार्थाः – अरिहन्तः (शत्रुविजयिनः), सिद्धाः (मुक्तात्मानः), साधवः (सन्तः आचार्याः वा), केवलिप्रणीतं धर्मं (सर्वज्ञेन प्रोक्तं धर्मम्) – इति गुणगानं कृतम्। इयं प्रार्थना मङ्गलाय रक्षायै च क्रियते।

3 verses

मन्त्राः

जैनधर्मस्य पश्चात्तापस्याहिंसायाः प्रतिज्ञायाश्च प्रार्थना

इयं जैनधर्मस्य पश्चात्तापस्य प्रार्थना वर्तते, यत्र वक्ता स्वस्य अपराधान् स्वीकुरुते, अहिंसायाः सतर्कतायाः च मार्गे प्रतिज्ञां च करोति। हानिकारककर्मभ्यः, वचनेभ्यः, विचारेभ्यः च विरक्तभवाः क्षमायाः च याचिटुम् अयं व्यक्तिगतः संकल्पः अस्ति।

1 verse

मन्त्राः

नमोकारमन्त्रः: जैनधर्मस्य परमं श्रद्धापूर्वकं मन्त्रम्

अयम् जैनधर्मस्य मूलभूতঃ सर्वाधिकपूज्यश्च मन्त्रः अस्ति, यः पञ्चपरमेष्ठिभ्यः अर्हद्भ्यः, सिद्धेभ्यः, आचाय्रेभ्यः, उपाध्यायेभ्यः, सर्वसाधुभ्यश्च गभीरं नम्रतां समर्पयति।

5 verses

जैनधर्मःतः अधिकम्

सर्वं पश्यत

चौवीसी स्तोत्रः चतुर्विंशतिजिनानां नमस्कारः

इदं जैनस्तोत्रम् (चौवीसी) चतुर्विंशतिजिनानां (प्रबुद्धाध्यात्मगुरूणां) नमस्कारं कुरुते, तेषां च आशीर्वादं याचते येन पुनर्जन्मचक्रात् मुक्तिः लभ्यते।

9 verses

श्रीवर्धमाननमस्कारः

अयम् जैनधर्मस्य महागुरोः भगवतः महावीरस्य (वर्धमानस्य) स्तुतेः लघुः श्लोकः अस्ति, यः अनासक्तिभावस्य प्रकाशकत्वेन पूज्यते। अयं श्लोकः तेन प्रोक्तं पवित्रशास्त्रम् अपि नमस्करोति, यत् जनानां संसारसमुद्रं तीर्त्वा मुक्तिप्राप्तये साहाय्यं करोति इति कथ्यते।

1 verse

श्री महावीर आरती (महावीर भगवतः आरती)

महावीर भगवते आरती — स्तुतिगानं यत् जैन पूजायां गीयते, यस्मिन् तस्य जन्म, अहिंसा तथा करुणायाः सन्देशः, तस्य स्मरणात् यानि आशीर्वादानि आगच्छन्ति ते वर्णयन्ते।

7 verses

जैन स्नात्र पूजा: तीर्थङ्करस्य स्नानविधिः

इयं स्नात्रपूजायाः प्रार्थनानाम् आदेशानां च श्रेणी, यत्र तीर्थङ्करस्य प्रतिमा पवित्रैः उपहारैः स्नाप्यते। पण्डितवीरविजयाजी-विरचिताः श्लोकाः आह्वाने, स्नाने, कुसुमाञ्जलौ च पठ्यन्ते।

7 verses

अक्षतनैवेद्यपूजाविधिः

अयं ग्रन्थः जैनपरम्परायाम् अक्षतपूजायाः नैवेद्यपूजायाः च विधानं वर्णयति। अत्र अक्षतैः (अखण्डितैः तण्डुलैः) नैवेद्येन च जिनेन्द्रस्य पूजनं क्रियते, येन कर्मक्षयः मोक्षप्राप्तिश्च भवति।

9 verses

जैनप्रतिक्रमणप्रार्थना

इयं जैनधर्मस्य पापक्षपणस्य पश्चात्तापस्य च प्रार्थना वर्तते, या प्रतिक्रमणानुष्ठानसमये पठ्यते। भक्तः स्वस्य दुष्कृतानि स्वीकुरुते, शुद्धिं प्रार्थयते, क्रियमाणेभ्यः पापकर्मभ्यश्च क्षमां याचते।

1 verse