श्री तवप्रसादिसवैया
इयं रचना भगवद्भक्तिं विना सर्वेषां धार्मिकानुष्ठानानां लौकिकवैभवस्य च निरर्थकतां दर्शयति। सा प्रेमभक्तेः महत्त्वं प्रतिपादयति।
पद्यानि
एकः परमात्मा सत्गुरुप्रसादात्। दशमपातिशाही। त्वत्प्रसादात् स्वयं श्लोकाः।
श्लोकः 1
अहं श्रावकशुद्धान् सिद्धान् योगिनः जतीन् सुरान् सुरार्दनान् शुद्धान् सुधादीन् सन्तान् अनेकमतीन् सर्वदेशेषु दृष्टवान्। तथापि कोऽपि प्राणपतेः समः न दृश्यते। श्रीभगवतः कृपां विना ते एकरतिमात्रमपि न भवन्ति।
श्लोकः 2
मातङ्गाः अश्वाः समारूढाः, कोटिशः तुरङ्गाः कुरङ्गवत् कूर्दन्ति, भुजाभाराः राजानः शिरांसि नमयन्ति, तथापि अन्ते नग्नपादाः गच्छन्ति।
श्लोकः 3
सर्वदेशान् जित्वा ढोलनगारादिवाद्यैः गजैः अश्वैः समृद्धः अपि, भूतभविष्यद्वर्तमानराजानः के गणयितुं शक्याः? श्रीपतिं भगवन्तं भजनेन विना अन्ते अन्त्यधाम गच्छति।
श्लोकः 4
तीर्थानि दयादमदानसंयमनियमाः वेदपुराणकतेबकुराणानि च दृष्टानि, पवनाहाराः जतीनः धाराः च दृष्टाः, तथापि श्रीभगवद्भजनं विना राजानः एकरतेः अपि न लभ्यन्ते।
श्लोकः 5
सुद्धसैन्यं दुरन्तद्विबाहुः सुसज्जः कवचः दुर्जनेभ्यः भीतिः, भारिगुमानः मनसि पर्वतपक्षाः वा न चलन्ति, अरीन् तोरयित्वा मातङ्गान् मानं मर्दयन्ति, तथापि श्रीपतेः कृपां विना जहानं त्यक्त्वा अन्ते चलन्ति।
श्लोकः 6
अपाराः वीराः बृहद्वलाः सारधाराम् अभक्षयन्, देशान् मलिन्दान् तोरयन्, गजान् मानं मर्दयन्, गढान् वाचा भञ्जन्। श्रीसर्वस्वामी सर्वशिरोनायकः अनेकेभ्यः याचकेभ्यः एकम् अददात्।
श्लोकः 7
दानवाः देवाः फणिनः निशाचराः भूतभविष्यद्वर्तमानाः भजिष्यन्ति। जलस्थलस्थाः सर्वे प्राणिनः क्षणेन स्थापिताः भविष्यन्ति। पुण्यप्रतापाः वर्धिष्यन्ते, पापसमूहाः क्षपिष्यन्ते। साधुसमूहाः प्रसन्नाः भ्रमिष्यन्ति, सर्वे शत्रवः अवलोक्य चपिष्यन्ति।
श्लोकः 8
मानवेन्द्राः गजेन्द्राः नराधिपाः त्रिलोकराज्यं करिष्यन्ति। कोटिशः स्नानानि गजदानानि अनेकस्वयंवराः च प्रयच्छन्ति। ब्रह्मा महेश्वरः विष्णुः सचीपतिः चान्ते यमपाशं पतिष्यन्ति। ये नराः श्रीपतेः पादप्रसादाः ते पुनः देहं न धारयिष्यन्ति।
श्लोकः 9
किं जातं यद् नेत्रे निमील्य बकध्यानम् आसीदः? सप्तसमुद्रस्नानं कृत्वा लोकं परलोकं च गतवान्? विषये आसीनः कालम् अतिवाहितः? सत्यं कथयामि, शृणुत, यैः प्रेम कृतं तैः प्रभुः प्राप्तः।
श्लोकः 10
केचित् पाषाणं पूजयित्वा शिरसि धारयन्ति, केचित् लिङ्गं कण्ठे लम्बयन्ति। केचित् हरिं पूर्वदिशि पश्यन्ति, केचित् पश्चिमायां शिरः नमन्ति। केचित् प्रतिमान् पूजयन्ति, केचित् मृतान् पूजया धावन्ति। असत्यक्रियायां सर्वः लोको व्याप्तः, श्रीभगवतः भेदं न प्राप्नुवन्ति।
श्लोकः 11
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इयं रचना दशमग्रन्थे अन्तर्भवति, यः परम्परया गुरुगोविन्दसिंहप्रणीतः। सा नित्यं प्रातःकाले सिखधर्मानुयायिभिः पठ्यते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Guru Gobind Singh Ji · Sikh Guru (Tenth of the Ten) · 1666–1708 CE, Punjab & beyond
The tenth and last human Sikh Guru, who founded the Khalsa order in 1699 and composed hymns of valor and devotion including the Jaap Sahib and Chaupai Sahib, later compiled in the Dasam Granth. Before his passing, he declared the Guru Granth Sahib to be the eternal Guru of the Sikhs.
Guru Gobind Singh Ji स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
लेखकः
श्रीगुरुगोविन्दसिंहः दशमगुरुः एतान् सवयान् दशमग्रन्थे संयोजितवान्। अत्र ते भक्तिं विना बाह्यक्रियाणां निरर्थकतां प्रदर्शयन्ति।
रचनाप्रकारः
एते दश सवयाः (एकः छन्दोभेदः) 'शबदहजारे' इत्यस्मिन् भागे सन्ति। प्रत्येकः सवयः चतुर्भिः पादैः युक्तः, अन्ते '॥१॥२१॥' इत्यादिः अङ्कः दृश्यते।
मुख्यविषयः
सांसारिकैश्वर्यं (गजाश्वसैन्यादि) क्षणिकम्, अन्ते नग्नपादेन गमनम्। केवलं श्रीभगवतः कृपा एव मोक्षदायिनी।
क्रियाकाण्डनिन्दा
अत्र विविधधर्माचाराः (पाषाणपूजा, लिङ्गधारणम्, तीर्थस्नानम्) निन्दिताः। यदि प्रेम विना क्रियते, तर्हि व्यर्थम्।
प्रेममार्गः
नवमसवये उक्तम् – 'साचु कहों सुन लेहु सभै जिन प्रेम कीओ तिन ही प्रभु पाइओ' इति। प्रेम एव परमसाधनम्।
Guru Nanak Dev Ji
सिखधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
