श्रीरामरक्षास्तोत्रम्
रामरक्षणस्य स्तोत्रम्
एतत् पवित्रं हिन्दुप्रार्थनापद्यम् अस्ति यत् भगवतः रामस्य रक्षाम् आह्वयति। इदं भक्तम् हानेः रक्षति, पापानि नाशयति, शान्तिं समृद्धिं च प्रयच्छति इति विश्वस्यते। एतेषां श्लोकानां पाठः ध्यानं वा आध्यात्मिकं बलं दिव्यं अनुग्रहं च आनयति इति कथ्यते।
पद्यानि
प्रणवोच्चारपूर्वकं श्रीगणेशाय नमस्क्रियते। अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य बुधकौशिक ऋषिः, श्रीसीतारामचन्द्रो देवता, अनुष्टुप् छन्दः, सीता शक्तिः, श्रीमद् हनुमान् कीलकम्, श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे रामरक्षास्तोत्रजपे विनियोगो वर्तते।
श्लोकः 1
अथाधोनिर्दिष्टप्रकारेण ध्यानं कर्तव्यम्। जानुपा पर्यन्तं दीर्घबाहुद्वयं, शरधनुर्धारेणं, पद्मासने बद्धस्थितिं, पीताम्बरधारिणं, नूतनकमलदलसदृशनेत्रं, प्रसन्नवदनं, वामाङ्गे स्थितायाः सीताया मुखकमलेन मिलल्लोचनं, मेघसदृशश्यामवर्णं, विविधालङ्कारैर्दीप्तं, विशालाजटामण्डनयुक्तं च रामचन्द्रं ध्यायेत्।
श्लोकः 2
इत्थं भगवतः श्रीरामस्य ध्यानं समाप्तम्।
श्लोकः 3
रघुपतेः श्रीरामस्य चरित्रं शतकोटिसङ्ख्यया प्रविस्तीर्णमस्ति। तस्यैकमक्षरमपि मनुष्याणां महापातकानां नाशनं करोति।
श्लोकः 4
नीलोत्पलतुल्यश्यामवर्णं, कमलनेत्रं, जानक्या लक्ष्मणेन च सहितं, जटामुकुटेन मण्डितं रामं ध्यायेत्।
श्लोकः 5
खड्गिणी, तूणरधनुर्बाणहस्तं, राक्षसानां हन्तारं, स्वेच्छयैवायं प्रपञ्चं त्रातुमाविर्भूतमजमप्रमेयेश्वरं विभुं ध्यायेत्।
श्लोकः 6
पापनाशिनीं सर्वफलप्रदां च रामरक्षां बुद्धिमान् पठेत्। राघवः मम शिरः पातु, दशरथात्मजः भालं पातु।
श्लोकः 7
कौसल्यानन्दनो दृशौ पातु, विश्वामित्रप्रियः श्रुती पातु, यज्ञरक्षकः घ्राणं पातु, सौमित्रिवत्सलः मुखं पातु।
श्लोकः 8
विद्यानिधिः जिह्वां पातु, भरतवन्दितः कण्ठं पातु, दिव्यायुधः स्कन्धौ पातु, भवनेशकार्मुकभङ्गकर्ता भुजौ पातु।
श्लोकः 9
सीतापतिः करौ पातु, परशुरामजयी हृदयं पातु, खरवधकर्ता मध्यं पातु, जाम्बवदाश्रयः नाभिं पातु।
श्लोकः 10
सुग्रीवेशः कटी पातु, हनुमत्प्रभुः सक्थिनी पातु, रघूत्तमः राक्षसकुलविनाशकृत् ऊरू पातु।
श्लोकः 11
सेतुकृत् जानुनी पातु, दशमुखान्तकः जङ्घे पातु, बिभीषणस्य श्रीप्रदः रामः पादौ अखिलं वपुश्च पातु।
श्लोकः 12
यामेतां रामबलयुक्तां रक्षां यः पुण्यवान् मनुष्यः पठेत्, सः दीर्घायुः, सुखी, पुत्री, विजयी, विनयी च भवति।
श्लोकः 13
पातालभूतलव्योमचारिणः छद्मवेशधारिणश्च रामाक्षरैः सुरक्षितान् तान् द्रष्टुमपि न शक्नुवन्ति।
श्लोकः 14
राम इति, रामभद्र इति, रामचन्द्र इति वा स्मरन् मनुष्यः पापैः न लिप्यते, अपितु भुक्तिं मुक्तिं च प्राप्नोति।
श्लोकः 15
जगज्जेतुः एकमेकमन्त्रभूतैः रामनामभिरक्षितं यः कण्ठे धारयति, तस्य सर्वाः सिद्धयः करस्था भवन्ति।
श्लोकः 16
वज्रपञ्जरसंज्ञकमिमं यः रामकवचं स्मरति, तस्याज्ञा सर्वत्र अव्याहता भवति, स च जयमङ्गलं लभते।
श्लोकः 17
स्वप्ने यथा हरः (शिवः) इमां रामरक्षाम् आदिष्टवान्, प्रातः प्रबुद्धः बुधकौशिकस्तथैव तद् लिखितवान्।
श्लोकः 18
कल्पवृक्षाणामागमस्थानं, सकलापदां विरामस्थानं, त्रिलोकानामभिरामं, श्रीमान् सः रामः एव नः प्रभुः अस्ति।
श्लोकः 19
तौ तरुणौ, रूपसम्पन्नौ, सुकुमारौ, महाबलौ, पुण्डरीकवद् विशालनेत्रौ, चीरकृष्णाजिनधारीौ।
श्लोकः 20
फलमूलाशिनौ, दान्तौ, तापसौ, ब्रह्मचारिणौ, दशरथस्यौतौ पुत्रौ रामलक्ष्मणौ भ्रातरौ स्तः।
श्लोकः 21
सर्वेषां सत्त्वानां शरण्यौ, सर्वधनुष्मतां श्रेष्ठौ, राक्षसकुलस्य हन्तारौ तौ रघूत्तमौ नौ त्रायेताम्।
श्लोकः 22
सज्जधनुषौ, आकृष्टबाणौ, अक्षयाशुगनिषङ्गसङ्गिनौ रामलक्ष्मणौ मम रक्षणाय सदैव पथि अग्रतः गच्छताम्।
श्लोकः 23
सन्नद्धः, कवची, खड्गी, चापबाणधरः, युवा, गच्छन् लक्ष्मणसहितो मनोरथः अस्माकं रामः पातु।
श्लोकः 24
रामो दाशरथिः, शूरो, लक्ष्मणानुचरो, बली, काकुत्स्थः, पुरुषः, पूर्णः, कौसल्येयो, रघूत्तमश्च अस्ति।
श्लोकः 25
वेदान्तवेद्यः, यज्ञेशः, पुराणपुरुषोत्तमः, जानकीवल्लभः, श्रीमान्, अप्रमेयपराक्रमश्च अस्ति।
श्लोकः 26
मद्भक्तः श्रद्धायुक्तो यः इमानि नित्यं जपन् अश्वमेधादपि अधिकं पुण्यं प्राप्नोति, अत्र संशयो नास्ति।
श्लोकः 27
दूर्वादलश्यामं, पद्माक्षं, पीतवाससं रामं ये दिव्यैर्नामभिः स्तुवन्ति, ते नराः संसारिणो न भवन्ति।
श्लोकः 28
लक्ष्मणस्य पूर्वजं, रघुवरं, सीतापतिं, सुन्दरं, काकुत्स्थं, करुणार्णवं, गुणनिधिं, विप्रप्रियं, धार्मिकं, राजेन्द्रां, सत्यसन्धं, दशरथतनयं, श्यामलं, शान्तमूर्तिं, लोकाभिरामं, रघुकुलतिलकं, राघवं, रावणारिं च रामं वन्दे।
श्लोकः 29
रामाय, रामभद्राय, रामचन्द्राय, वेधसे, रघुनाथाय, नाथाय, सीतायाः पतये च नमः अस्ति।
श्लोकः 30
हे श्रीराम, हे राम, हे रघुनन्दन, हे राम, हे राम। हे श्रीराम, हे राम, हे भरताग्रज, हे राम, हे राम। हे श्रीराम, हे राम, हे रणकर्कश, हे राम, हे राम। हे श्रीराम, हे राम, शरणं भव, हे राम, हे राम।
श्लोकः 31
श्रीरामचन्द्रस्य चरणौ मनसा स्मरामि, श्रीरामचन्द्रस्य चरणौ वचसा गृणामि, श्रीरामचन्द्रस्य चरणौ शिरसा नमामि, श्रीरामचन्द्रस्य चरणौ शरणं प्रपद्ये।
श्लोकः 32
माता रामः, मत्पिता रामचन्द्रः, स्वामी रामः, मत्सखा रामचन्द्रः, दयालुः रामचन्द्र एव मे सर्वस्वमस्ति, अन्यं न जानामि, नैव जानामि, न जानामि।
श्लोकः 33
यस्य दक्षिणे लक्ष्मणः, वामे तु जनकात्मजा (सीता), पुरतः मारुतिः (हनुमान्) अस्ति, तं रघुनन्दनं वन्दे।
श्लोकः 34
लोकाभिरामं, रणरङ्गधीरं, राजीवनेत्रं, रघुवंशनाथं, कारुण्यरूपं, करुणाकरं तं श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये।
श्लोकः 35
मनोजवं, मारुततुल्यवेगं, जितेन्द्रियं, बुद्धिमतां वरिष्ठं, वातात्मजं, वानरयूथमुख्यं, श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये।
श्लोकः 36
कविताशाखामारुह्य मधुरं मधुराक्षरं रामरामेति कूजन्तं वाल्मीकिकोकिलं वन्दे।
श्लोकः 37
आपदामपहर्तारं, सर्वसम्पदाम् दातारं, लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमामि अहम्।
श्लोकः 38
रामरामेति गर्जनं भवबीजानां भर्जनमस्ति, सुखसम्पदामर्जनमस्ति, यमदूतानां तर्जनमस्ति च।
श्लोकः 39
रामः राजमणिः सदा विजयते, रामं रमेशं भजे, रामेण निशाचरचमूः अभिहता, तस्मै रामाय नमः। रामात् परायणं नास्ति, अहमपि रामस्य दासः अस्मि, मम चित्तं सदा रामे लयः भवतु, हे राम मामुद्धर।
श्लोकः 40
हे वरानने! रामरामेति रामेति रामे रमे मनोरमे (श्रीरामरामरामेति), रामनाम सहस्रनामभिः तुल्यं वर्तते।
श्लोकः 41
इत्थं श्रीबुधकौशिकेन विरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं सम्पूर्णम्। इदं सर्वं श्रीसीतारामचन्द्रार्पणमस्तु।
श्लोकः 42
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
रामरक्षास्तोत्रं परम्परया बुधकौशिकर्षेः कृतिः इति मन्यते, यः स्वप्ने भगवतः शिवात् इदं प्राप्तवान् इति कथ्यते। इदं रामायणपरम्परायाः अन्तर्गतं अस्ति, प्रतिदिनं वा रामनवम्यादिविशेषावसरेषु रक्षायै, साहसाय, कल्याणाय च प्रायः पठ्यते। स्तोत्रं मुख्यतः अनुष्टुप्छन्दसि रचितम्, बहुभिः हिन्दुसमुदायैः प्रबलम् आध्यात्मिकं कवचम् इति पूज्यते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Sage Budha Kaushika
Sage Budha Kaushika स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
रचयिता दिव्योत्पत्तिश्च
श्रीरामरक्षास्तोत्रं बुद्धकौशिकर्षिणा विरचितम्, स्वप्ने शिवेन स्वयमेव तस्मै प्रोक्तम्। बुद्धकौशिकः प्रबुद्धः सन् तत्क्षणमेव सम्पूर्णं स्तोत्रं लिखितवान्, येन शिवादेव साक्षात्सम्प्रदानं जातम्।
कवचरूपी संरचना
अस्य स्तोत्रस्य विशिष्टता कवचभागे वर्तते, यत्र प्रतिश्लोकं श्रीरामं शरीरस्य निर्दिष्टभागस्य रक्षणाय प्रार्थयति — शिरसः पादपर्यन्तम्। चतुर्थादेकादशश्लोकपर्यन्तं ललाटं नेत्रे नासिका हृदयं चेति शरीरभागान् क्रमशः निर्दिश्य रामं प्रत्येकस्य रक्षणं प्रार्थयन्ति।
रामनाम्नः शक्तिः
द्वादशश्लोकः घोषयति यत् राम इति रामभद्र इति रामचन्द्र इति वा रामनाम्नः स्मरणमात्रेण मनुष्यः सर्वपापेभ्यो मुच्यते, भुक्तिं मुक्तिं च लभते। अनेन दिव्यनाम्नः स्वरक्षणशक्तौ विश्वासः प्रकाशितः।
वाल्मीकिः कोकिलरूपेण
षट्त्रिंशत्तमे श्लोके रामायणकर्ता वाल्मीकिः कविताशाखायामुपविश्य 'राम राम' इति मधुरं गायन्तं कोकिलं (कोकिलम्) इव सुन्दरतया उपमितः। एषा उपमा वाल्मीकेः काव्यप्रतिभायै रामकथाप्रसारणे तस्य भूमिकायै च सम्मानं करोति।
सहस्रनामतुल्यता
स्तोत्रस्य अन्तिमश्लोकः (अष्टात्रिंशत्तमः) वदति यत् 'राम' इति नाम्नः पुनः पुनः गानं विष्णोः सहस्रनामजपस्य समपुण्यम्। अनेन रामनाम परमशक्तिशालि स्वतःसम्पूर्णं च स्थापितम्।
Rama
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
