When is the best time and day to chant रत्नसूत्रम्?

It is traditionally most auspicious to recite during ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च, especially on प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ. Traditional offerings include घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च.

What are the benefits of regularly chanting रत्नसूत्रम्?

According to sacred tradition, regular recitation brings: मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्.

सूत्राणिथेरवादःगौतमबुद्धः

रत्नसूत्रम्

इत्थं बौद्धं रक्षण-आशीर्वाद-गाथं यद् बुद्धं, तस्य धर्मं, तस्य एव समाजं च पूजते, सर्वेभ्यो प्राणभूतेभ्यः शान्ति-कल्याणं प्रार्थयते।

पद्यानि

यानीध भूतानि समागतानि भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खॆ सब्बॆव भूता सुमना भवन्तु अथॊपि सक्कच्च सुणन्तु भासितं

Yanidha bhutani samagatani Bhummani va yani va antalikkhe Sabbeva bhuta sumana bhavantu Athopi sakkacca sunantu bhasitam

ये अपि सत्त्वा इह समागता भूमिगता वा विगागते वा ये केचन, ते सर्वे सुचित्ता भवन्तु, तदा वचनं श्रद्धया शृण्वन्तु।

श्लोकः 1

तस्मा हि भूता निसामॆथ सब्बॆ मॆत्तं करॊथ मानुसिया पजाय दिवा च रत्तॊ च हरन्ति यॆ बलिं तस्मा हि नॆ रक्खथ अप्पमत्ता

Tasma hi bhuta nisametha sabbe Mettam karotha manusiya pajaya Diva ca ratto ca haranti ye balim Tasma hi ne rakkhatha appamatta

अतः हे सत्त्वाः, सर्वे श्रेष्ठ श्रृणोत्; मनुष्यजयी च दिवा रात्रौ प्रदत्त आनेन... प्रजाय्दा नमोति।

श्लोकः 2

यं किञ्चि वित्तं इध वा हुरं वा सग्गॆसु वा यं रतनं पणीतं न नॊ समं अत्थि तथागतॆन इदम्पि बुद्धॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Yam kinci vittam idha va huram va Saggesu va yam ratanam panitam Na no samam atthi tathagatena Idampi buddhe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

यदि च इतो वा परस्मात् किटि धनं वा, समं बुद्धुरमेत्समे। रतनं बुद्धसमं न घइति। येन् ईद सद् धत्र्म।

श्लोकः 3

खयं विरागं अमतं पणीतं यदज्झगा सक्यमुनी समाहितॊ न तॆन धम्मॆन समत्थि किञ्चि इदम्पि धम्मॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Khayam viragam amatam panitam Yadajjhaga sakyamuni samahito Na tena dhammena samatthi kinci Idampi dhamme ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

राग divis?? '।

श्लोकः 4

यं बुद्धसॆट्ठॊ परिवण्णयी सुचिं समाधिमानन्तरिकञ्ञमाहु समाधिना तॆन समॊ न विज्जति इदम्पि धम्मॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Yam buddhasettho parivannayi sucim Samadhimanantarikannamahu Samadhina tena samo na vijjati Idampi dhamme ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

जो उत्तमु सिनंगं बुद्धेनं, शुशमं सम्मा?,

श्लोकः 5

यॆ पुग्गला अट्ठ सतं पसत्था चत्तारि ऎतानि युगानि हॊन्ति तॆ दक्खिणॆय्या सुगतस्स सावका ऎतॆसु दिन्नानि महप्फलानि इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Ye puggala attha satam pasattha Cattari etani yugani honti Te dakkhineyya sugatassa savaka Etesu dinnani mahapphalani Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

आष्ट् पविगि अश्

श्लोकः 6

यॆ सुप्पयुत्ता मनसा दळ्हॆन निक्कामिनॊ गॊतमसासनम्हि तॆ पत्तपत्ता अमतं विगय्ह लद्धा मुधा निब्बुतिं भुञ्जमाना इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Ye suppayutta manasa dalhena Nikkamino gotamasasanamhi Te pattapatta amatam vigayha Laddha mudha nibbutim bhunjamana Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

जे णिरालये?

श्लोकः 7

यथिन्दखीलॊ पठविं सितॊ सिया चतुब्भि वातॆहि असम्पकम्पियॊ तथूपमं सप्पुरिसं वदामि यॊ अरियसच्चानि अवॆच्च पस्सति इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Yathindakhilo pathavim sito siya Catubbhi vatehi asampakampiyo Tathupamam sappurisam vadami Yo ariyasaccani avecca passati Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

यथ् केव.

श्लोकः 8

यॆ अरियसच्चानि विभावयन्ति गम्भीरपञ्ञॆन सुदॆसितानि किञ्चापि तॆ हॊन्ति भुसं पमत्ता न तॆ भवं अट्ठमं आदियन्ति इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Ye ariyasaccani vibhavayanti Gambhirapannena sudesitani Kincapi te honti bhusam pamatta Na te bhavam atthamam adiyanti Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

.......

श्लोकः 9

सहावस्स दस्सनसम्पदाय तयस्सु धम्मा जहिता भवन्ति सक्कायदिट्ठि विचिकिच्छितञ्च सीलब्बतं वापि यदत्थि किञ्चि चतूहपायॆहि च विप्पमुत्तॊ छच्चाभिठानानि अभब्ब कातुं इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Sahavassa dassanasampadaya Tayassu dhamma jahita bhavanti Sakkayaditthi vicikicchitanca Silabbatam vapi yadatthi kinci Catuhapayehi ca vippamutto Chaccabhitthanani abhabba katum Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

....

श्लोकः 10

किञ्चापि सॊ कम्मं करॊति पापकं कायॆन वाचा उद चॆतसा वा अभब्ब सॊ तस्स पटिच्छदाय अभब्बता दिट्ठपदस्स वुत्ता इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Kincapi so kammam karoti papakam Kayena vaca uda cetasa va Abhabba so tassa paticchadaya Abhabbata ditthapadassa vutta Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

....

श्लोकः 11

वनप्पगुम्बॆ यथा फुस्सितग्गॆ गिम्हानमासॆ पठमस्मिं गिम्हॆ तथूपमं धम्मवरं अदॆसयी निब्बानगामीं परमं हिताय इदम्पि बुद्धॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Vanappagumbe yatha phussitagge Gimhanamase pathamasmim gimhe Tathupamam dhammavaram adesayi Nibbanagamim paramam hitaya Idampi buddhe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

यथा ग्रीष्मस्य प्रथमे मासि कुसुमिताग्राणां वृक्षाणां वने, तथा सः परमहिताय निर्वाणगामिनं उत्तमं धर्मं अदेशयत्। इदं अपि बुद्धे अद्भुतं रत्नम्; अनेन सत्येन कल्याणं भवतु॥

श्लोकः 12

वरॊ वरञ्ञू वरदॊ वराहरॊ अनुत्तरॊ धम्मवरं अदॆसयी इदम्पि बुद्धॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Varo varannu varado varaharo Anuttaro dhammavaram adesayi Idampi buddhe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

उत्तमः उत्तमज्ञः उत्तमदः उत्तमवहः असमः उत्तमं धर्मं अदेशयत्। इदं अपि बुद्धे अद्भुतं रत्नम्; अनेन सत्येन कल्याणं भवतु॥

श्लोकः 13

खीणं पुराणं नवं नत्थि सम्भवं विरत्तचित्ता आयतिकॆ भवस्मिं तॆ खीणबीजा अविरूळ्हिच्छन्दा निब्बन्ति धीरा यथायं पदीपॊ इदम्पि सङ्घॆ रतनं पणीतं ऎतॆन सच्चॆन सुवत्थि हॊतु

Khinam puranam navam natthi sambhavam Virattacitta ayatike bhavasmim Te khinabija avirulhicchanda Nibbanti dhira yathayam padipo Idampi sanghe ratanam panitam Etena saccena suvatthi hotu

पुराणं विनष्टं, नवं नोत्पन्नं, तेषां चित्तानि भवनिर्मुक्तानि। उच्छिन्नबीजाः, विवृद्धिस्पृहारहिताः, विद्वांसः प्रदीपवत् उपशाम्यन्ति। इदं अपि संघे अद्भुतं रत्नम्; अनेन सत्येन कल्याणं भवतु॥

श्लोकः 14

यानीध भूतानि समागतानि भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खॆ तथागतं दॆवमनुस्सपूजितं बुद्धं नमस्साम सुवत्थि हॊतु

Yanidha bhutani samagatani Bhummani va yani va antalikkhe Tathagatam devamanussapujitam Buddham namassama suvatthi hotu

ये केव चन इह समागताः, ये भूमौ वा अन्तरिक्षे वा वसन्तः, ते बोधं तथागतं देवपूजितं मनुष्यपूजितं च वन्दामहे। अनेन सत्येन कल्याणं भवतु॥

श्लोकः 15

यानीध भूतानि समागतानि भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खॆ तथागतं दॆवमनुस्सपूजितं धम्मं नमस्साम सुवत्थि हॊतु

Yanidha bhutani samagatani Bhummani va yani va antalikkhe Tathagatam devamanussapujitam Dhammam namassama suvatthi hotu

ये केव चन इह समागताः, ये भूमौ वा अन्तरिक्षे वा वसन्तः, ते तथागतं धर्मं देवपूजितं नवराहसे पूजितं च वन्दामहे। अनेन सत्येन कल्याणं भवतु॥

श्लोकः 16

यानीध भूतानि समागतानि भुम्मानि वा यानि व अन्तलिक्खॆ तथागतं दॆवमनुस्सपूजितं सङ्घं नमस्साम सुवत्थि हॊतु

Yanidha bhutani samagatani Bhummani va yani va antalikkhe Tathagatam devamanussapujitam Sangham namassama suvatthi hotu

ये केव चन इह समागताः, ये भूमौ वा अन्तरिक्षे वा वसन्तः, ते तथागतं संघं देवपूजितं मनुष्यपूजितं च वन्दामहे। अनेन सत्येन कल्याणं भवतु॥

श्लोकः 17

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ

Best Time (Muhurta)

ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च

Sacred Offerings

घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च

Spiritual Benefits (Phalashruti)

मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्

पृष्ठभूमिः

पठायसे बौद्धं सूत्रं, पालिकपालि कपन् इत्यः विशेषतः रत्नसूत्रं, यत् सुत्तपाठक, खुद्दकपाठकसंग्रहेषु च अवस्थितम्, परिपालनं आशीर्वादं च रोधपं, व्याधयोः निवारणं च प्रति प्रव्रतः। मुनयः भगवती संकटे सति अन्येषु शीलानुष्ठानेषु चः एतेनं सावधानं कुर्वन्ति। गति वस्तूनि 'त्रिरत्नं' बुद्ध, धर्म, सङ्घा इत्युच्यमानं प्रशंसंति, सर्वाणि सत्त्वानि च पृथिवीभौतानि दिव्यानि च सुस्मृत्यं सुसमानधर्मं श्रवणाय आयान्तु यथा।

अस्य पाठस्य विषये

रचयिता: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

Gautama Buddha स्य अन्ये रचनाः

त्रीणि शरणानि: त्रिरत्नशरणगमनबौद्धगीतम्मैत्रीसूत्रम् (मेत्तासुत्तम्)चित्तवर्गः (मानसप्रकरणम्)धर्मपदे यमकवर्गः (Yamaka Vagga)अप्रमादवर्गः अर्हद्वर्गः गाथा 90-99

ज्ञातव्य-विशेषः

उत्पत्तिः

भगवता बुद्धेन रतनसुत्तं वैशालीनगरे (अधुनिक-वैशाली) उपद्रवे दुर्भिक्षे दुष्टात्मभिः च काले देशितम्। बुद्धेन पठितं सुत्तं शान्तिं रक्षां च जनयत्, अद्यापि तादृशानाम् आशीर्वादानां कृते पठ्यते।

रचना तथा ध्रुवपदम्

सुत्तस्य प्रत्येकः भागः त्रिषु रत्नेषु एकं रत्नं प्रशंसति — बुद्धं, धर्मम् (तस्य उपदेशम्), सङ्घं च (भिक्षूणाम् आर्यशिष्याणां च समुदायम्)। प्रत्येकः भागः एतया एव कामनया समाप्यते — 'अनेन सत्येन अभयं भवतु'।

सङ्घो रत्नम्

पञ्चमाद् दशमपर्यन्ताः श्लोकाः अष्टविधान् ज्ञानिनः (चत्वारि आर्यपुद्गलयुगलानि) वर्णयन्ति ये सङ्घं विदधति। ते 'बहुमूल्यं रत्नम्' इति कथ्यन्ते, यतः ते पूजार्हाः सन्ति गम्भीरां श्रद्धां च जनयन्ति।

द्वारस्तम्भदृष्टान्तः

सप्तमे श्लोके भगवान् चतुरार्यसत्यानि सम्यक् अवगतवन्तं पुरुषं भूमौ निखातेन दृढेन द्वारस्तम्भेन सह तुलयति, यः चतुर्भिः वायुभिः न चाल्यते। एतत् तत्त्वसाक्षात्कारात् उद्भूतां अकम्प्यां प्रज्ञां दर्शयति।

रक्षणशक्तिः

रतनसुत्तं थेरवादबौद्धधर्मे प्रमुखतमेषु रक्षणपाठेषु (परित्त इति नाम्ना) अन्यतमम्। भिक्षवः प्रायः गृहाशीर्वादे, नवारम्भेषु, दुर्भाग्यनिवारणाय च क्रियमाणेषु कर्मसु एतत् पठन्ति।

अन्ते वन्दना

अन्तिमाः त्रयः श्लोकाः प्रत्यक्षं वन्दनम् — परिषद् बुद्धं धर्मं सङ्घं च प्रणमति, प्रार्थयते च यत् ते यान् आशीर्वादान् अभयानि च धारयन्ति, तानि उपस्थितेभ्यः सर्वेभ्यः प्राप्नुयुः।

#Ratana Sutta #Paritta #Theravada #Protection #Three Jewels

Buddha सम्पूर्णा स्तुतिः पाठाश्च

Buddha

Buddha सर्वं पश्यतु →

मन्त्राः

अमिताभबुद्धाय नमः

नमोऽमिताभ बुद्धाय: अमिताभबुद्धाय, अनन्तप्रकाशबुद्धाय समर्पितः सुखावतीव्यूहपरम्परात: संकलितः संक्षिप्तः संस्कृतनमः।

1 verse

मन्त्राः

भैषज्यगुरुमन्त्रः

भैषज्यगुरोर्मन्त्रः, रोगिणां सुस्थतार्थं रोगनिवारणार्थं च जप्यते, सूत्रस्य स्वयं प्रारम्भिक नमस्कारेण सह।

1 verse

मन्त्राः

वज्रसत्त्वस्य शतक्षरमन्त्रः

इदं पवित्रं बौद्धमन्त्रं नकारात्मककर्मणां मानसिकमलानाञ्च शुद्धये जप्यते। एषः वज्रसत्त्वम् आह्वयति, यः मनसः शुद्धं, अविनाशिनं स्वभावं प्रतिनिधधाति, येन विघ्नाः अपनीयन्ते आध्यात्मिकसिद्धिः च प्राप्यते।

1 verse

पूजाग्रन्थाः

अष्टशीलानि (उपोषधव्रतानि)

एतानि अष्टशीलानि नैतिकप्रशिक्षणनियमानाम् एकः समूहः, यं बौद्धाः स्मृतिसम्पन्नतां स्वानुशासनं च वर्धयितुं पठन्ति। तानि विशेषदिवसेषु एकान्तसाधनासमयेषु वा प्रायः आचर्यन्ते, येन स्वसाधना गाढा भवेत्।

8 verses

बौद्धधर्मःतः अधिकम्

सर्वं पश्यत

मैत्रीसूत्रम् (मेत्तासुत्तम्)

मैत्रीसूत्रम् (सूत्तनिपातः 1.8): भगवता बुद्धेन सर्वेषु प्राणिषु निःशर्त मैत्र्याः भावनायाः अभ्यासे प्रदत्तः सूत्रः, परम्परया आशीर्वादरूपेण रक्षणार्थं च पठ्यते।

10 verses

सप्तबोध्यङ्गाः : आरोग्यप्रद उपदेशः

गिलानसूत्तम् (संयुक्तनिकाय 46.14-16): गुरुतरोग्रस्तानां रोगशान्त्यर्थं रेचितं सप्तबोध्यङ्गम्, भगवान्तं समेत्य।

58 verses

महामङ्गळसुत्तम्: परममङ्गळप्रवचनम्

महामङ्गळसुत्तम् (क्षुद्दकपाठ ५): बुद्धः एकस्य देवस्य प्रश्नस्य उत्तरं दत्वा परममङ्गळाणि अष्टत्रिंशद् व्यावहारिकनैतिकगुणान् वर्णयति।

13 verses

प्रज्ञापारमिताहृदयम्

अयम् प्रज्ञापारमिताहृदयसूत्रम् अस्ति, बौद्धप्रज्ञापारमितासम्प्रदायस्य सारगर्भितः उपदेशः। अस्मिन् प्रद्योतितं यत् सर्वणि वस्तूनि, स्वशरीरमनसी अपि च, कस्यचित् स्थिरस्य स्वतन्त्रस्य तत्त्वस्य शून्यानि सन्ति—अयं बोधः दुःखमुक्तेः मार्गम् दर्शयति।

10 verses

त्रीणि शरणानि: त्रिरत्नशरणगमनबौद्धगीतम्

इदं बौद्धप्रार्थना पालिभाषायां कथ्यते यत्र प्रार्थी बुद्धं, धर्मम् तथा सङ्घं (त्रिरत्नम्) शरणं गच्छति। एष शरणमन्त्रः त्रिवारम् उच्चार्यते, यः विश्वासस्य समर्पणस्य च घोषणा।

3 verses

त्रिशरणं पञ्चशीलानि च

एषः मूलभूतः बौद्धमन्त्रः यः द्वे मुख्ये प्रथे समेति – प्रथमं बुद्धे धर्मे सङ्घे च शरणं गमनम्; द्वितीयं पञ्च मूलनैतिकनियमान् – प्राणिहिंसायाः अदत्तादानस्य काममिथ्याचारस्य मृषावादस्य च मद्यमैरेयप्रमादस्थानानां च विरतिः पालयितुं प्रतिज्ञा। बौद्धैः श्रद्धां नैतिकसङ्कल्पं च दृढीकर्तुं पठ्यते।

8 verses

सम्बद्धशिक्षाः

सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता

बौद्धधर्मःबुद्धस्य शुभविजयाष्टकम्बौद्धधर्मःमैत्रीसूत्रम् (मेत्तासुत्तम्)बौद्धधर्मःत्रीणि शरणानि: त्रिरत्नशरणगमनबौद्धगीतम्बौद्धधर्मःअङ्गुलिमाल-परित्तम्बौद्धधर्मःमहामङ्गळसुत्तम्: परममङ्गळप्रवचनम्