ശ്രീകൃഷ്ണൻ

ഹരേ കൃഷ്ണ മഹാമന്ത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഭജനം, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെയും രാമന്റെയും നാമങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തിയും ശാന്തിയും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രാർത്ഥനയാണ്.

ഭഗവാനെ ജഗദീശൻ (ലോകനാഥൻ) എന്ന് വിളിച്ചുപാടുന്ന ഒരു ഭക്തിഗാനമാണിത്. ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കി സുഖസമ്പത്ത് നൽകണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്ന ഈ ആരതി, സന്ധ്യാവന്ദനത്തിന്റെ ഭാഗമായി പാടുന്നു.

ഗുരുവും ദൈവവും ഒരുമിച്ച് നിൽക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ഗുരുവിനെ വന്ദിക്കണം എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഭക്തിഗീതമാണിത്. ഗുരുവാണ് ദൈവത്തെ കാണിച്ചുതരുന്നത് എന്ന സന്ദേശമാണ് ഇതിന്റെ കാതൽ.

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളും ലീലകളും മധുരമാണെന്ന് വർണ്ണിക്കുന്ന എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുടെ സമാഹാരമാണിത്. ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും 'മധുരാധിപതേ' (മധുരത്തിന്റെ നാഥനായ കൃഷ്ണ) എന്ന സംബോധനയോടെ എല്ലാം മധുരമാണെന്ന് ആവർത്തിക്കുന്നു.

ഇത് ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ സ്തുതിയിൽ പാടുന്ന ഒരു പരമ്പരാഗത ഹൈന്ദവ ആരാധനാ സ്തോത്രമാണ് (ആരതി), അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദിവ്യ സൗന്ദര്യം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മയക്കുന്ന വേണു വായന, വൃന്ദാവനം എന്ന പുണ്യഭൂമിയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയ സാന്നിധ്യം എന്നിവ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഇത് പ്രകാശത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും ഒരു ആനന്ദകരമായ അർപ്പണമാണ്, കൃഷ്ണനെ പ്രിയ ഗോപാലനായും ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കുന്നവനായും ആഘോഷിക്കുന്നു.

ഭഗവാൻ അച്യുതന്റെ (വിഷ്ണുവിന്റെ) എട്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു സ്തോത്രമാണിത്. രാമകൃഷ്ണാവതാരങ്ങളുടെ മഹത്വവും ദിവ്യകഥകളും ഭക്തിയോടെ വർണിക്കുന്നു.

ഈ സ്തോത്രം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ വിവിധ നാമങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്ന ഒരു ഹ്രസ്വ പ്രാർത്ഥനയാണ്. ഓരോ നാമവും അവന്റെ വ്യത്യസ്ത ലീലകളെയും ഗുണങ്ങളെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ബാല്യകാല ലീലകളും ദിവ്യകർമ്മങ്ങളും വാഴ്ത്തുന്ന നാൽപ്പത് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഒരു ഭക്തിഗീതമാണിത്. ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഐശ്വര്യവും മനോരഥസിദ്ധിയും ലഭിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ വിവിധ നാമങ്ങൾ (ഗോവിന്ദ, ഹരി, ഗോപാൽ, രാധാ രമൺ) ആവർത്തിച്ച് ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് അവനിൽ ഭക്തി അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ലളിതമായ ഭജനാണിത്.

ഇത് ശ्री ശ്യാം ബാബയുടെ സ്തുതിയിൽ പാടപ്പെടുന്ന ഒരു ഭക്തിഗീതം (ആരതി) ആണ്. അവർ കൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട രൂപമാണ്. ഇത് അവരുടെ ദിവ്യമായ രൂപം, അവർക്ക് നൽകുന്ന വഴിപാടുകൾ, ഭക്തരുടെ ആനന്ദം എന്നിവ വിവരിക്കുന്നു, അതേസമയം അവരുടെ അനുഗ്രഹങ്ങളും സംരക്ഷണവും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.

വിഷ്ണുവിന്റെയും കൃഷ്ണന്റെയും വിവിധ നാമങ്ങളെ ജപിച്ച്, ജീവിതത്തിലെ സകല ദുഃഖങ്ങളും ശമിപ്പിക്കാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഒരു ഭക്തി ഗീതം.

അച്യുതാഷ്ടകം എന്ന ഈ സ്തോത്രം, ഭഗവാന്റെ നാമത്തിന്റെ ശക്തിയെ വർണ്ണിക്കുന്ന ഒരു രചനയാണ്. ശ്രീധര വേങ്കടേശൻ രചിച്ച ഇതിൽ, ദ്രൗപദിയുടെയും ഗജേന്ദ്രന്റെയും രക്ഷാകഥകളിലൂടെ നാമം ജപിക്കുന്നതിന്റെ മഹത്വം വിളിച്ചോതുന്നു.

ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങളും പ്രവൃത്തികളും അതീവ മധുരമായി വർണിക്കുന്ന എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുടെ ഒരു ഭക്തിഗാനമാണ് ഇത്.

ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ (ബാങ്കേ ബിഹാരി) സൗന്ദര്യവും കൃപയും വാഴ്ത്തുന്ന ഒരു ആരാധനാ ഗീതമാണിത്. ഓരോ വരിയിലും ഭക്തൻ തന്റെ സമർപ്പണവും സ്നേഹവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

ഭഗവാൻ ശ്രീ ചൈതന്യമഹാപ്രഭുവിന്റെ പ്രധാന ഭക്തനും മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരവുമായ ശ്രീ അദ്വൈതാചാര്യന്റെ മഹത്വത്തെ വർണ്ണിക്കുന്ന എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു സ്തോത്രമാണിത്.

ഇത് കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയതമയായ രാധയുടെ സ്തുതിയിൽ ആലപിക്കുന്ന ഒരു ഭക്തിഗീതം (ആരതി) ആണ്. അവളുടെ അത്ഭുതകരമായ സൗന്ദര്യം, ആത്മീയ ജ്ഞാനവും സ്നേഹവും ഉണർത്തുന്ന അവളുടെ ശക്തി, ലോകത്തിന്റെ ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കുന്ന കരുണാമയിയായ ദിവ്യമാതാവ് എന്ന നിലയിലുള്ള അവളുടെ പങ്ക് എന്നിവ ആഘോഷിക്കുന്നു.

ഇത് ഭഗവാൻ ശ്യാമിന്റെ (ഖാടൂ ശ്യാം) സ്തുതിയും മഹിമയും വർണ്ണിക്കുന്ന നാൽപ്പത് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഒരു ഭക്തിഗീതമാണ്. ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നത് ഭക്തർക്ക് സുഖസമ്പത്തും രോഗശമനവും മനോരഥസിദ്ധിയും ലഭിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ശ്രീ അദ്വൈതാചാര്യരുടെ പാദപത്മങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, അവിടുത്തെ കൃപയ്ക്കും ഭക്തിക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾ അടങ്ങിയ എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുടെ ഒരു സ്തോത്രമാണിത്.

ഈ ഭജൻ രാമനാമത്തിന്റെ സത്യത്തെയും രാമൻ എല്ലാം ആണെന്നും ഉയർത്തിപ്പറയുന്നു. രാമൻ അമ്മയും അച്ഛനും എല്ലാമാണെന്നും ലോകത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവൻ തന്നെ ചെയ്യുന്നുവെന്നും പാടുന്നു.

ഈ ഭക്തിഗീതങ്ങളുടെ സമാഹാരത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെയും അവതാരങ്ങളെയും സ്തുതിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനകളും, കർമ്മങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്ന ശ്ലോകവും, ഹരേ കൃഷ്ണ മന്ത്രവും, ഗണപതിക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഈ ഭജൻ രാമനെയും കൃഷ്ണനെയും പുകഴ്ത്തുന്നു. അവരുടെ വ്യത്യസ്ത ലീലകളും ഗുണങ്ങളും വർണ്ണിക്കുകയും ഭക്തരെ അവരുടെ നാമങ്ങൾ ജപിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ഭജൻ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും വിവിധ നാമങ്ങളെ പ്രകീർത്തിക്കുന്നതും, അവന്റെ കള്ളവെണ്ണ കട്ടെടുക്കൽ, ഗോപികമാരോടൊപ്പമുള്ള രാസനൃത്തം തുടങ്ങിയ ബാല്യകാലത്തെയും ദിവ്യലീലകളെയും വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ ഒരു ഭക്തിഗീതമാണ്.

ഭഗവാനോടുള്ള സമ്പൂർണ്ണ സമർപ്പണത്തിന്റെ മാതൃകയായ മീരാബായിയുടെ ജീവിതകഥ പറയുന്ന ഒരു ഭക്തിഗാനമാണിത്. യഥാർത്ഥ ഭക്തന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിവരിച്ചുകൊണ്ട് തുടങ്ങുന്ന ഈ ഗാനം, മീര എങ്ങനെ ലൗകിക സുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കൃഷ്ണപ്രേമത്തിൽ മുഴുകി എന്ന് ചിത്രീകരിക്കുന്നു.

ചെറിയ പശുക്കളും ചെറിയ ഇടയബാലന്മാരും ഇടയിൽ മദൻ ഗോപാലനായ ശ്രീകൃഷ്ണനും എന്ന ചിത്രം വരച്ചുകാട്ടുന്ന ഒരു ലളിതവും മനോഹരവുമായ ഭജനമാണിത്. കൃഷ്ണന്റെ ബാല്യകാല വിനോദങ്ങളെ സ്നേഹപൂർവ്വം വർണ്ണിക്കുന്ന ഈ ഗാനം ഭക്തിയും ലാളിത്യവും നിറഞ്ഞതാണ്.

കൃഷ്ണഭഗവാന്റെ (കൻഹൈയ്യ ലാൽ, നന്ദലാൽ, യശോദാലാൽ) മഹത്വം ആനന്ദത്തോടെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്ന ഒരു ഭജനാണിത്.

ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദിവ്യമായ രൂപഭംഗിയെയും മഹിമയെയും വർണ്ണിക്കുന്ന എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു സ്തോത്രമാണ് കൃഷ്ണാഷ്ടകം. ഓരോ ശ്ലോകവും "കൃഷ്ണം വന്ദേ ജഗദ്ഗുരും" (ലോകഗുരുവായ കൃഷ്ണനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു) എന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെ അവസാനിക്കുന്നു.

ഈ ഭജനിൽ, ഭക്തയായ മീരാബായി കൃഷ്ണനോട് തൻ്റെ കണ്ണുകളിൽ വസിക്കണമെന്നും, അവിടുത്തെ മോഹന രൂപവും അലങ്കാരങ്ങളും വർണ്ണിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ്റെ സാന്നിധ്യത്തിനും ഭക്തി സമർപ്പണത്തിനുമുള്ള ആഗ്രഹമാണ് ഇതിൻ്റെ പ്രധാന സന്ദേശം.

ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ഗോപാലബാലനായി (കുഞ്ഞു ഇടയൻ) സ്തുതിക്കുന്ന ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ, തിരുവേങ്കടാചലിൽ (തിരുപ്പതി) വസിക്കുന്ന പരമപുരുഷനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ ഭജൻ ഭഗവാനെ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ - രാമൻ, കൃഷ്ണൻ, ശിവൻ, വിഷ്ണു, ഗണപതി - എന്നിവരായി വരാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഓരോ രൂപത്തിലും അവരുടെ പത്നിമാരോടും ആയുധങ്ങളോടും കൂടി വരണമെന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

ശിവനെ യോഗിയായി വരുന്നതായും, യശോദയുടെ വീട്ടിൽ കൃഷ്ണനായി വരുന്നതായും വർണ്ണിക്കുന്ന ഒരു ഭക്തിഗാനമാണിത്. ഈ ഭജൻ, ദൈവത്തിന്റെ മായയെ ആരും മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല എന്ന ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.

രാധാകൃഷ്ണന്മാരുടെ നാമജപത്തോടെ ബൃജഭൂമിയിലെ വിവിധ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലൂടെ ഒരു മാനസിക യാത്ര നയിക്കുന്ന ഭജനം.

ഇതൊരു ഭജനാണ്—ഹിന്ദു ഭക്തിഗാനം—ക്രിഷ്ണന്റെ ഓടക്കുഴലാൽ പ്രതീകവത്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യസ്നേഹം എല്ലാവർക്കുമുള്ളതാണ് എന്ന ആശയത്തെ ആഘോഷിക്കുന്നു. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് വിശുദ്ധ മീരയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നു, ക്രിഷ്ണനോടുള്ള അവളുടെ ഭക്തി രാധയുടെ ഭക്തിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമല്ലെന്നും ആളുകൾ അവളെ തെറ്റായി വിമർശിക്കുന്നുവെന്നും പറയുന്നു.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒഡിയ ഭക്തകവി സാലബേഗ് രചിച്ച അനശ്വരമായ ജഗന്നാഥ സ്തുതി. നിലഗിരിനാഥനായ ജഗന്നാഥനോട് തന്റെ സകല ക്ലേശങ്ങളും അകറ്റാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന ഉദാത്ത ഗീതം.

വാരകരി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ വളർച്ചയെ ആലങ്കാരികമായി വരച്ചുകാട്ടുന്ന സന്ത് ബഹിണാബായിയുടെ പ്രസിദ്ധ കാവ്യം: ജ്ഞാനേശ്വർ തറക്കല്ലിട്ടു, നാമദേവ് വിപുലീകരിച്ചു, ഏകനാഥ് തൂണുകൾ നാട്ടി, തുകാറാം സുവർണ്ണ കലശമായി മാറി.

ഭഗവദ്ഗീത 2.47: നിനക്കു കർമ്മത്തിനു മാത്രമേ അവകാശമുള്ളൂ, അതിന്റെ ഫലത്തിനു നിശ്ചിതമായി അല്ല. ഫലത്തെ നോക്കമാക്കാതെയും കർമ്മം ചെയ്യാതെ ഇരിക്കുന്നതിൽ ആസക്തി കൂടാതെയും പ്രവർത്തിക്കുക.

സാമൂഹിക സമത്വത്തിന്റെയും ആത്മീയ വിശുദ്ധിയുടെയും ഉദാത്ത വിളംബരമാണ് സന്ത് ചോഖാമേളയുടെ ഈ പ്രശസ്ത രചന. കരിമ്പ് വളഞ്ഞതാണെങ്കിലും അതിന്റെ മധുരത്തിന് കോട്ടമില്ല; വില്ല് വളഞ്ഞതാണെങ്കിലും അമ്പ് നേരെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് പായുന്നു. ശരീരത്തേക്കാൾ ആത്മാവിന്റെ ഭക്തിയാണ് ഈശ്വരന് പ്രധാനം.

സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ മഹാരാജ് ആലന്ദിയിൽ രചിച്ച 'ഹരിപാഠം' വാരകരി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആത്മാവും നിത്യോപാസനയുമാണ്. ഈ 28 അഭംഗങ്ങൾ അദ്വൈതജ്ഞാനത്തിന്റെയും സഗുണഭക്തിയുടെയും മനോഹരമായ സമന്വയമാണ്. 'വായ തുറന്ന് ഹരിനാമം ജപിക്കൂ' എന്ന ലളിതമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ നാലുവിധ മുക്തികളും പ്രാപ്യമാകുമെന്ന് ജ്ഞാനദേവൻ ഉപദേശിക്കുന്നു.

സന്ത് ജ്ഞാനേശ്വരന്റെ ഈ അതിമനോഹരമായ അഭംഗം വിഠല ഭഗവാന്റെ ദർശനത്താലുണ്ടാകുന്ന പരമാനന്ദത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു. പ്രഭുവിന്റെ ശ്യാമസുന്ദര രൂപം കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് ദർശിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന അനുഭൂതി അനേകം ജന്മങ്ങളിലെ പുണ്യഫലമാണെന്നും അവിടുന്നാണ് സകല സുഖങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവമെന്നും ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

തീർത്ഥാടനം ബാഹ്യമല്ല, ആന്തരികമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന സന്ത് ഏകനാഥിന്റെ തത്വചിന്താപരമായ അഭംഗം. ഈ ശരീരമാണ് പണ്ഡർപൂർ, അന്തരാത്മാവാണ് സാക്ഷാൽ വിഠലൻ, നിരന്തര ധ്യാനമാണ് ചന്ദ്രഭാഗാ നദി.

സന്ത് ഏകനാഥിന്റെ അതീവ ഹൃദയസ്പർശിയായ ഈ അഭംഗം പണ്ഡർപൂരിനെ ഭക്തന്റെ സ്വന്തം അമ്മവീടായി (മാതൃഗൃഹം) സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. വിഠലൻ പിതാവും രുക്മിണി മാതാവും പുണ്ഡലീകൻ സഹോദരനുമായ ഈ പുണ്യസങ്കേതത്തിന്റെ ഓർമ്മ ഭക്തന് പരമശാന്തി നൽകുന്നു.

പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വാരകരി സന്ത് കവയിത്രി ജനാബായിയുടെ അതിമനോഹരമായ അഭംഗമാണിത്. തന്റെ ഹൃദയം കവർന്ന വിഠലനെ 'പണ്ഡർപൂരിലെ കള്ളൻ' എന്ന് വിളിച്ച്, പ്രേമത്തിന്റെ കയറുകൊണ്ട് കെട്ടി തന്റെ ഹൃദയമാകുന്ന തടവറയിൽ പൂട്ടിയിട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രാണൻ പോയാലും വിടില്ലെന്ന് അവർ ദൃഢമായി പറയുന്നു.

സന്ത് കബീറിന്റെ ഈ പ്രശസ്ത ദോഹ ഗുരുവിന്റെ പരമോന്നത സ്ഥാനത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഗുരുവും ദൈവവും ഒരുമിച്ച് മുന്നിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ, ആദ്യം ഗുരുവിനെ വന്ദിക്കണം, കാരണം ഗുരുവാണ് ദൈവത്തെ കാട്ടിത്തന്നത്.

പൂർണ്ണ സമർപ്പണത്തിന്റെ തീവ്രമായ പ്രാർത്ഥനയാണ് സന്ത് കാൻഹോപാത്രയുടെ ഈ രചന. ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിച്ചവരുടെ പിടിയിൽ പെടാതെ വിഠോബയുടെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടിയ അവർ അവിടെവെച്ചുതന്നെ ഈശ്വരനിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു.

ക്ഷമയുടെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും അനശ്വര ഗീതമാണ് സന്ത് മുക്താബായിയുടെ ഈ രചന. ലോകത്തിന്റെ പരിഹാസത്തിൽ മനംനൊന്ത് ജ്ഞാനേശ്വർ കുടിലിന്റെ വാതിലടച്ചപ്പോൾ, ലോകോദ്ധാരണത്തിനായി വാതിൽ തുറക്കാൻ സഹോദരിയായ മുക്താബായ് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.

വാരകരി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദർശസൂക്തമായ സന്ത് നാമദേവിന്റെ അനശ്വര ഗീതം. നാമസങ്കീർത്തനത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ ആറാടി ലോകമെമ്പാടും 'ജ്ഞാനദീപം തെളിയിക്കുക' എന്ന ഉദാത്ത സന്ദേശമാണ് ഇതിലൂടെ നൽകുന്നത്. ഭഗവൽനാമം മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഉദ്ധരിക്കുന്നു എന്ന് നാമദേവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സന്ത് നാമദേവ് രചിച്ച 'യുഗേ അട്ടാവീസ' പണ്ഡർപൂരിലെ വിഠല ഭഗവാന്റെ സർവ്വപ്രധാനമായ മഹാ ആരതിയാണ്. ഇരുപത്തെട്ടു യുഗങ്ങളായി ഭക്തനായ പുണ്ഡലീകനായി ഇഷ്ടികയിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്ന കാരുണ്യമൂർത്തിയായ വിഠലന്റെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനയാണിത്.

ജ്ഞാനേശ്വരിയുടെ സമാപനത്തിൽ വരുന്ന ഈ പ്രാർത്ഥന, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും ക്ഷേമത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ഒരു സാർവത്രിക പ്രാർത്ഥനയാണ്. ഭഗവാന്റെ കൃപ എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കണമെന്ന് ഇത് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

പവിത്രമായ തൊഴിലിന്റെയും കർമ്മയോഗത്തിന്റെയും മഹത്വം വാഴ്ത്തുന്ന സന്ത് സാവതാ മാളിയുടെ രചന. ഈശ്വരനെ തേടി വനങ്ങളിൽ അലയേണ്ടതില്ല; തന്റെ കൃഷിയിടത്തിലെ ഉള്ളിയിലും മുള്ളങ്കിയിലും പച്ചമുളകിലുമെല്ലാം സാക്ഷാൽ വിഠോബയെ ദർശിച്ച സാധകനാണദ്ദേഹം.

ശ്രീ കൃഷ്ണ അഷ്ടോത്തര ശതനാമാവലി ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ 108 പുണ്യനാമങ്ങൾ അടങ്ങിയ സ്തോത്രമാണ്.

സന്ത് ചോഖാമേളയുടെ സഹധർമ്മിണിയായ സന്ത് സോയരാബായിയുടെ അതിവിശിഷ്ടമായ അഭംഗമാണിത്. വിഠലന്റെ ദിവ്യദർശനത്തിൽ സകല അഹന്തയും ഭേദഭാവങ്ങളും അലിഞ്ഞുപോയി, പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ഏകമായ പരമാത്മ ചൈതന്യത്തിൽ ഒന്നായി മാറി.

വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് യാത്രയാകും മുൻപ് സന്ത് തുകാറാം ആലപിച്ച വികാരനിർഭരമായ വിടവാങ്ങൽ ഗാനം. ഭക്തരോടെല്ലാം വിടപറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം തന്റെ ശാശ്വതമായ നിത്യഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.

അദ്വൈത ഭക്തിയുടെയും ബ്രഹ്മാനന്ദത്തിന്റെയും പരമോന്നത അവസ്ഥയെ വാഴ്ത്തുന്ന സന്ത് തുകാറാമിന്റെ രചന. ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചുചേരുമ്പോൾ സകല ഭേദങ്ങളും ഇല്ലാതായി പരമാനന്ദത്തിന്റെ തിരമാലകൾ മാത്രം നിറയുന്നു. വാക്കുകൾക്കതീതമായ ആത്മീയ അനുഭൂതിയാണിത്.

ഭഗവദ് ദർശനത്തിനായുള്ള ആത്മാവിന്റെ അഗാധമായ കാത്തിരിപ്പിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന സന്ത് തുകാരാമിന്റെ അത്യന്തം ഹൃദയസ്പർശിയായ അഭംഗമാണിത്. പൗർണ്ണമി ചന്ദ്രനെ കാത്തിരിക്കുന്ന ചകോരപ്പക്ഷിയും അമ്മയെ കാത്തിരിക്കുന്ന കുഞ്ഞും പോലെ താൻ വിഠലനായി കാത്തിരിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പാടുന്നു.

സന്ത് തുകാരാമിന്റെ അത്യന്തം പവിത്രമായ പ്രാർത്ഥനാഗീതമാണിത്. ഐഹിക സമ്പത്തോ മോക്ഷമോ ആഗ്രഹിക്കാതെ, 'ഈശ്വരാ, അങ്ങയെ ഒരിക്കലും വിസ്മരിക്കാതിരിക്കാനും സദാ സജ്ജനങ്ങളുടെ സാമീപ്യം ലഭിക്കാനും അനുഗ്രഹിക്കേണമേ' എന്ന് അദ്ദേഹം യാചിക്കുന്നു.

സന്ത് തുകാരാമിന്റെ ഈ പ്രശസ്തമായ അഭംഗം യഥാർത്ഥ സന്യാസിയുടെയും ആത്മീയതയുടെയും പൊരുൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ദുരിതമനുഭവിക്കുന്നവരെയും അനാഥരെയും സ്വന്തമായി കണ്ട് സ്നേഹിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ സജ്ജനമെന്നും, അവനിലാണ് ഈശ്വരൻ കുടികൊള്ളുന്നതെന്നും ഇത് പഠിപ്പിക്കുന്നു.

പണ്ഡർപൂരിലെ ചന്ദ്രഭാഗാ നദീതീരത്ത് ഭക്തർ നടത്തുന്ന ദിവ്യ സങ്കീർത്തനത്തിന്റെയും നൃത്തത്തിന്റെയും വർണ്ണനയാണ് സന്ത് തുകാറാമിന്റെ ഈ രചന. അഹങ്കാരവും ദേഷ്യവും കാൽക്കീഴിലാക്കി ഭക്തർ പരസ്പരം കാൽതൊട്ടു വണങ്ങി ആനന്ദനൃത്തം ചെയ്യുന്നു.

സന്ത് തുകാരാമിന്റെ പ്രഥമവും അത്യന്തം പവിത്രവുമായ ഈ അഭംഗം പണ്ഡർപൂരിലെ വിഠല ഭഗവാന്റെ മനോഹര രൂപത്തെ വാഴ്ത്തുന്നു. ഇഷ്ടികയിൽ സമപാദനായി നിന്ന്, അരയിൽ കൈകൾ വെച്ച്, കഴുത്തിൽ തുളസിമാലയും പീതാംബരവും ധരിച്ച ഭഗവാന്റെ രൂപം ഭക്തന്റെ പരമാനന്ദമാണ്.

പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഗുജറാത്തി ഭക്തകവി നരസിംഹ മേത്ത രചിച്ച ലോകപ്രസിദ്ധമായ ഭജന. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട പ്രാർത്ഥനാഗീതവും കാരുണ്യത്തിന്റെ മന്ത്രവുമാണിത്.